АЛТЫН ҚОР

Нұрқанат Жақыпбай - режиссер, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Астана жастар театрының көркемдік жетекшісі әрі бас режиссері.

Олжас Сүлейменов – қазақ ақыны, жазушы, әдебиет сыншысы, қоғам қайраткері және еңбек дипломаты. Ол Қазақстанның ең танымал әдеби тұлғаларының бірі ғана емес, сондай-ақ әлемдік деңгейде экологиялық мәселелер мен ядроға қарсы қозғалыстың белсенді қолдаушысы ретінде танымал. Семей полигонының жабылуына қол жеткізген "Невада-Семей" қозғалысының жетекшісі болып, еліміздің экологиялық қауіпсіздігі үшін елеулі жұмыстар атқарды.Олжас Сүлейменов 1936 жылы Алматы қаласында дүниеге келген. 1954 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің геологиялық барлау факультетіне оқуға түскен, бірақ кейін әдебиет саласына бет бұрып, Мәскеудегі Горький атындағы Әдебиет институтын бітірді. Әдебиетке деген сүйіспеншілігі оны көптеген шығармалар жазуға итермеледі. Оның көрнекті шығармаларының ішінде "Аргамаки", "Сазды кітап", "Аз и Я", "Тіл" сияқты туындылар ерекше орын алады. 1961 жылы жазылған "Жер, адамға тағзым" өлеңі Юрий Гагариннің алғашқы ғарышқа ұшуына арналып, әлемге әйгілі болды.Сүлейменовтің шығармалары түркі тілдерінің, көне орыс мәдениетінің және тарихының әсерін зерттеуге бағытталған. Ол көптеген халықаралық ұйымдарда жұмыс істеп, Қазақстанның Италиядағы, Грекиядағы, Мальтадағы және ЮНЕСКО жанындағы тұрақты өкілі болды.Саяси және қоғамдық қызметі барысында Сүлейменов КСРО және Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды, экология мен мәдениет мәселелеріне зор үлес қосты. Қазақ киносының дамуына да ықпал етіп, "Қыз Жібек" және "Аталар елі" сияқты фильмдердің шығарылуына себепші болды.Олжас Сүлейменов Қазақстанның әдебиетін, ғылымын және қоғамдық өмірін байытқан тұлға ретінде өз есімін тарихта қалдырды.

Оралхан Бөкей – Қазақстанның бірегей жазушыларының бірі, оның шығармалары ұлттық әдебиеттің ажырамас бөлігіне айналды. 1943 жылы Катонқарағай ауданында дүниеге келген және жастайынан туған жерінің сұлулығын бойына сіңірген, ол кейіннен оның шығармашылығының басты тақырыбына айналды. Оның әдебиеттегі жолы журналистика саласынан басталды – ол аудандық және республикалық газеттерде жұмыс істеді, содан кейін «Қазақ әдебиеті» газетін басқарды. «Қамшыгер» (1970) алғашқы жинағы шыққанда аты көпке мәлім болды. Одан кейін «Жеті қарақшы», «Қайдасың, маңдайы қара құлыншағым?», «Мұзтаулар» және әлемнің көптеген тілдеріне аударылған басқа да шығармалары жарық көрді. Жазушы қарапайым халықтың өмірі туралы жазды. Бірақ прозасының тақырыптық мазмұны әлде қайда кең. Онда тағдыр, адам табиғаты, жақсылық пен жамандық туралы философиялық ойлар айтылды. Қаламгер көптеген сыйлықтарға ие болды, оның шығармалары неміс, ағылшын, қытай, жапон және басқа тілдерге аударылды. Ол Қазақстан әдебиетінде өшпес із қалдырды, ал оның кітаптары жаңа оқырмандар ұрпағына мұра болып қалды.

Раиса Садықова Қазақстан тарихына симфониялық оркестрдің алғашқы кәсіби әйел дирижері ретінде енді. Оның шығармашылық қолтаңбасы сирек кездесетін шынайы музыкалық дарынымен, әртістік қабілетімен, жоғары кәсіпқойлық және ерекше техникасымен ерекшеленді.Біртуар тұлға Қазақ ұлттық аспаптық оркестрінің әртісі болып жұмыс істеді. Ұзақ жылдар бойы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының дирижері болды.Дирижердің репертуарында симфониялық музыканың жауһарлары, опера және балет спектакльдері, қазақ классикасының інжу-маржандары бар. Ол симфониялық оркестрге ғана емес, «Отырар сазы» фольклорлық-этнографиялық оркестріне және Құрманғазы атындағы Қазақ халық аспаптар оркестріне де дирижерлік етті. Көптеген жылдар бойы Алматыдағы Құрманғазы атындағы консерваторияда педагогикалық қызмет атқарды.Дирижерге ерен еңбегі үшін «Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері» атағы берілді.

Рамазан Бапов – әлемдік өнер тарихында жарқын із қалдырған қазақ балетінің жұлдызы. Оның есімі сахнаға талант, берілгендік пен адалдықтың символына айналды. Өнерге қарапайым отбасыдан келген Рамазанның балалық шағы балет әлеміне деген сүйіспеншілігімен өтті. Ағаларының балетке барғанынан кейін, тағдыр оны ұлы ұстаз Александр Селезневтің назарын аударды, әрі сол сәттен бастап Рамазанның балеттегі керемет жолы басталды. Мәскеу хореографиялық училищесінде оқып жүрген кезінде ол өзінің пластикалық қозғалыстары, мәнерлілігі мен ерекше орындау стилімен бірден назар аударды. 1966 жылы Варнадағы беделді байқауда ол Михаил Барышниковтан кейін күміс жүлдеге ие болды. Үлкен театрдан ұсыныстар түскеніне қарамастан, Рамазан Бапов отанына оралып, Қазақтың опера және балет театрының солисті атанды. Сахнада ол жай биші емес, нағыз өнер шебері болды. Оның секірулері ұшқандай, ал драмалық тереңдігі көрермендерді баурап алды. Майя Плисецкаяның өзі оның би билеу мәнеріне тәнті болған: жеңілдігі, жылтырлығы және әр қимылының нәзіктігі оны ерекше етті. Қазақстан балетінің тарихында бірінші және жалғыз КСРО халық әртісі болып, ол еліміздің намысын әлемнің үздік сахналарында танытты. Кейін ол жас бишілерге өз тәжірибесін үйретті, Түркияда балет мектебін ашып, өнерін жаңа ұрпаққа жеткізді. 2007 жылы Қазақстанға оралған Рамазан Бапов, Қазақстанның Опера және балет театрының хореография бөлімін басқарды. Өмірінің соңғы жылдарында да ол өнерге адал болып, жаңа буын балет өнерпаздарын тәрбиеледі.Қазақстан балетінің тарихында оның есімі мәңгі сақталады, ал оның жұмысы әлемнің түрлі елдеріндегі жанкүйерлердің жүрегінде мәңгі орын алады.

Ренат Гайсин - композитор, музыкалық продюсер және музыкалық өңдеуші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Парасат» орденінің иегері.

Ришат Абдуллин – қазақ опера өнерінің алтын дәуірін қалыптастырған бірегей баритон иесі. Оның даусынан дала ұлылығы, халық жанының құдіреті мен нәзік лирикасы естілді. Ол орындаған ариялар – жай ғана музыка емес, қазақ өнерінің бір тұтас тарихы.1916 жылы Өскемен қаласында татар отбасында дүниеге келген Ришат Абдуллин бала күнінен музыкаға бейім болды. Егіз інісі Мұсылманмен бірге әкесіне көмектесе жүріп, еңбекқорлық пен табандылықты бойына сіңірді. Алайда оның жүрегінде әрдайым музыка өмір сүрді. Бұл талант оны өнер әлеміне жетеледі.Алматы музыкалық-драма колледжінде білім алып, кейін Мәскеу консерваториясының қазақ студиясында кәсіби шеберлігін шыңдады. 1944 жылы опера өнерінде өзіндік қолтаңбасын қалдырған аңыз тұлға Ахмет Жұбановтың жетекшілігімен үлкен сахнаға жол тартты.Ришат пен Мұсылман Абдуллиндер – сахнада бірін-бірі толықтырған ерекше дуэт болды. Бірі тенор, бірі баритон – олардың орындауындағы шығармалар тыңдарманға ерекше әсер сыйлады. Олар тек опералық ариялармен шектелмей, қазақ, орыс, татар халық әндерін, әлемдік классиктердің туындыларын да шебер орындады. Олардың өнері музыкалық алтынға айналып, қазақ сахнасында мәңгілікке қалды.Ришат Абдуллиннің шығармашылық жолы тек операмен ғана шектелмеді. Ол киноға түсіп, ұлттық мәдениеттің дамуына үлкен үлес қосты. Оның еңбегі жоғары бағаланып, КСРО халық әртісі атағын иеленді. Ол қазақ өнерінің биік шыңында қалып, дауысы мен мұрасын тыңдарман жүрегінде мәңгіге қалдырды.

Роза Тәжібайқызы Бағланова (1922-2011) – аты аңызға айналған қазақ әншісі, КСРО халық әртісі, қазақ халық және эстрадалық әндерін шебер орындаушылардың бірі әрі бірегейі. Оның есімі табандылықтың, таланттың және өнерге деген адалдықтың символына айналды. Әншінің дауысы әлемнің түкпір-түкпіріндегі тыңдарманды баурап алды. Әнші 1922 жылы 1 қаңтарда Қызылорда облысында дүниеге келген. Бала кезінен музыкалық дарынымен ерекшеленді, мектепті бітіргеннен кейін Ташкент тоқыма институтына түсті. Алайда соғыс тағдырын өзгертті – Ұлы Отан соғысы жылдарында жас әнші майдандағы жауынгерлердің алдында концерттік бригадалармен өнер көрсетіп, олардың жауынгерлік рухын көтерді. Соғыстан кейін Роза Бағланованың есімі шартарапқа аян болды. Ол Қазақ мемлекеттік филармониясының, содан кейін Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі болды. Оның репертуарына қазақ халық әндері, сондай-ақ орыс, өзбек, кәріс, қытай және тіпті неміс тілдеріндегі эстрадалық шығармалар кірді. Роза Бағланова Кремльді, Берлинді, Парижды, Праганы, Венаны, Варшаваны және Пекинді қоса алғанда, әлемнің ең үлкен сахналарында өнер көрсетті. Оның даңқын ерекше арттырған “Ах, Самара-городок” әні болды. Біртуар тұлға өнердің дамуына қосқан үлесі үшін КСРО халық әртісі (1967) атағын, Ленин орденін, «Отан» орденін және басқа да жоғары мемлекеттік наградаларды қоса алғанда, көптеген марапаттарға ие болды. Роза Бағланова қазақ мәдениеті тарихында өшпес із қалдырды. Оның рух пен жігерге толы дауысы қазақ елінің мәңгілік мұрасы болып қала бермек.

Роза Қуанышқызы Рымбаева (1957 жылы 28 қазанда туған) – аты аңызға айналған қазақ әншісі, Қазақ КСР халық әртісі, қазақстандық эстрада тарихындағы ең шебер орындаушылардың бірі. Оның есімі Қазақстанның музыкалық өнерінің символына айналды, ал оның дауысы мен сахналық шеберлігі миллиондаған тыңдарманды баурап алды. Семей облысында (қазіргі Абай облысы) дүниеге келген. Бала кезінен музыкалық қабілетін көрсетіп, көп ұзамай Алматыдағы эстрадалық-цирк училищесіне түсті. 1976 жылы Қазақконцерттің солис ретіндеі еңбек жолын бастады. Роза Рымбаеваға Болгариядағы «Алтын Орфей» жас орындаушылардың халықаралық конкурсында жеңіске жеткеннен кейін әлемдік танымалдыққа ие болды (1977). Бұл жеңіс оған әлемнің ең үлкен сахналарына жол ашты. Кейін әнші қазақ елін халықаралық фестивальдерде танытып, Еуропада, Азияда және Солтүстік Америкада өнер көрсетті. Әншінің репертуарына эстрадалық, халықтық және академиялық шығармалар кіреді. Оның ең танымал әндерінің арасында – Ұлы Отан соғысының батыры Әлия Молдағұловаға арналған «Әлия», «Туған жер», «Күнге табыну», «Кестелі орамал» және басқа да көптеген әндер бар. Оның дауысы күшімен, тереңдігімен және эмоционалдығымен ерекшеленеді.Қазақстан мәдениетінің дамуына қосқан үлесі үшін оған Қазақ КСР Халық әртісі атағы, «Отан», «Парасат» ордендері, сондай-ақ көптеген халықаралық сыйлықтар берілді. Музыкалық мансабынан басқа, Роза Рымбаева жас әртістерді оқытып, педагогикалық қызметпен айналысады және қайырымдылық жобаларына белсенді қатысады.Бүгінде ол қазақстандық эстраданың жарқын жұлдыздарының бірі әрі тыңдармандарын жаңа әндерімен қуантуды жалғастырып келеді. Әншінің есімі Қазақстанның музыкалық мұрасымен тығыз байланысты және оның шығармашылығы жаңа буын орындаушыларына үлгі болып қалмақ.

Сара Ыдырысқызы Көшербаева – Қазақстанның аса көрнекті балеринасы, профессор, Қазақ ССР халық өнерінің қайраткері және хорист. Ол 1966 жылы Қазақ ССР халық өнерінің қайраткері атанған. Сара Көшербаева 6 ақпан 1930 жылы Алматы қаласында дүниеге келген. Алматы хореография училищесінде А. В. Селезневтің шәкірті болып оқыған, кейін Ленинград академиялық хореография училищесінде В. Костровицкая, Н. Камкова сынды шеберлермен білімін жетілдірген. 1954 жылы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисті болып, өнер жолына түсті. Оның алғашқы дебюті 1955 жылы «Қола салт атты» фильмінде Параша рөлінде болды. Сара Көшербаева «Ұйқыдағы ару», «Аққу көлі», «Жизель», «Дон Кихот», «Баядере», «Спартак» сынды әлемдік балет классикасында басты рөлдерді сомдады. Ол әлемнің көптеген елдерінде гастрольдік сапарлармен өнер көрсетті, соның ішінде Германия, Венгрия, Моңғолия және басқа елдерде. 1973 жылдан бастап қайталаушы-хореограф ретінде театрда жұмыс істеді, 1975-1986 жылдары Алматы хореографиялық училищесінің директоры болды. Оның жетекшілігімен көптеген дарынды балет артистері тәрбиеленіп шықты.Соңғы жылдары Сара Көшербаева әдеби қызметпен айналысып, өзінің естеліктерін жарыққа шығарды. Ол Қазақстан балет өнерінің дамуына зор үлес қосып, 1999 жылы 24 қаңтарда Алматыда қайтыс болды. Сара Көшербаеваның шығармашылығы мен кәсіби қызметі Қазақстан балет өнерінде маңызды із қалдырды.

Сауық Жақанова – Қазақстан радиосының танымал дауыстарының бірі, еңбек сіңірген әртісі. Ол Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2021) және көркем сөз шебері ретінде танылған ұстаз.Сауық Жақанова 1945 жылы Қарағанды облысының Шет ауданындағы Еркіндік ауылында дүниеге келген. Оның ата-анасы қарапайым ауыл еңбеккерлері болып, бала кезінен оған әдебиет пен сөз өнеріне қызығушылықты қалыптастырған. Үйдегі үлкен бала ретінде ол жауапкершілікті сезініп, жас кезінен әдебиетке деген ықыласы мен сүйіспеншілігін білдірді.1966 жылы Сауық Жақанова Қазақ радиосының дикторы болып жұмысқа қабылданды. Бұл мамандық қазақ тілін терең меңгеруді және мәтінді, интонацияны және эмоционалды хабарды жеткізу қабілетін талап етті. Ол 36 жыл бойы радионың маңызды дауысымен жаңалықтар, радиоспектакльдер, деректі бағдарламалар сияқты эфирлерде жұмыс істеді. Оның дауысы мемлекетке және мәдениетке қатысты маңызды хабарларда естіліп, қазақстандықтар үшін тұрақтылық пен сенімділіктің символына айналды.1995 жылы Сауық Жақановаға «Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі» атағы берілді, бұл оның радио саласына қосқан елеулі үлесін мойындау болды.2002 жылы радиодағы мансабын аяқтағаннан кейін де, ол сүйікті жұмысынан қол үзген жоқ. Сауық Жақанова Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында және әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетінде сахналық сөйлеу пәнінен сабақ беріп, жас журналистер мен дикторларды дайындады. Ол техникалық шеберлікті ғана емес, мәтіннің тереңдігін және мәнін тыңдаушыға жеткізуді үйретті.2021 жылы Сауық Жақановаға «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атағы беріліп, бұл оның Қазақстан мәдениеті мен бұқаралық ақпарат құралдарын дамытуға қосқан елеулі үлесін тағы бір рет мойындады.

Сәбит Мұқанов – қазақ әдебиетінің аса көрнекті тұлғаларының бірі, қазақ әдебиетінің дамуына орасан зор үлес қосқан жазушы, қоғам қайраткері. Ол 1900 жылы 13 сәуірде қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Ақмола губерниясында дүниеге келді. Ерте жетім қалған Сәбит Мұқанов еңбекке ерте араласып, білім мен өнерге құштарлық танытты. Бастауыш білімін ауыл молдасынан алғаннан кейін Омбыдағы мұғалімдер курсын тәмамдап, Орынбор жұмысшы факультетінде оқыды, кейін Мәскеудегі Қызыл профессорлар институтының әдебиет бөлімін аяқтады.Мұқановтың шығармашылық мұрасы қазақ әдебиетінің барлық дерлік жанрларын қамтиды. Оның поэзиясы мен прозасы ерекше бағаланады. «Көңілім», «Бостандық», «Жұмаштың өлімі», «Сұлушаш» поэмалары мен «Ботагөз», «Сырдария» романдары қазақ әдебиетінде алтын қордың бір бөлігі болып табылады. Сондай-ақ, «Өмір мектебі» атты өмірбаяндық трилогиясы мен Шоқан Уәлиханов туралы романы әдебиет әлемінде елеулі орын алады.Сәбит Мұқанов тек көркем әдебиетпен ғана шектеліп қалмай, қазақ әдебиеттану ғылымына да қомақты үлес қосты. Ол XX ғасырдың басындағы қазақ әдебиетінің аса маңызды өкілдері – Сәкен Сейфуллин, Мұхтар Әуезов, сондай-ақ Абай Құнанбаев пен Шоқан Уәлихановтың әдеби мұраларын зерттеп, сол арқылы қазақ әдебиетінің тарихын тереңдете түсуде. Оның шығармалары әлемдегі ең ірі кітапханаларда, соның ішінде АҚШ Конгресінің кітапханасы мен Австралияның Ұлттық кітапханасында сақталады.Сонымен қатар, Сәбит Мұқанов қоғам қайраткері ретінде де танылды. Ол Қазақстан Жазушылар одағын басқарған, Қазақ педагогикалық институтында сабақ берген, Ұлы Отан соғысы жылдарында соғыс тілшісі болып жұмыс істеген және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болған. Қызметтері үшін ол көптеген наградаларға, оның ішінде екі Ленин ордені мен Абай атындағы Мемлекеттік сыйлыққа ие болды.Сәбит Мұқанов 1973 жылы 18 сәуірде Алматыда қайтыс болды. Оның артында бай әдеби және ғылыми мұра қалды, бүгінгі ұрпақ оның шығармаларын зерттеп, жалғастырып келеді.

Сәкен Майғазиев – қазақ әншісі, ұстаз және қоғам қайраткері, қазақ эстрадасының жарқын тұлғасы, ұлттық музыка сахнасының өкілі. Оның шығармашылығы дәстүрлі және заманауи эстрадалық тенденцияларды сәтті үйлестіре білді. Сәкен Майғазиев өзінің өнер жолын "МузАРТ" ансамблінде бастап, қазақ эстрадасына жаңа серпін берді. Бұл топ ел музыкасына жаңаша леп әкеліп, халық әндерімен байланысын сақтай отырып, заманауи бағытты дамытуға ықпал етті. Майғазиевтің шығармашылығы тек орындаушылық қызметпен ғана шектелмейді, ол жаңа буын өнерпаздарын тәрбиелеуге де көп көңіл бөледі. Ол Республикалық эстрадалық-цирк өнері колледжінде және Қазақ ұлттық өнер академиясында шығармашылық жұмыс және халықаралық байланыстар жөніндегі проректор қызметін атқарды. Оның ғылыми қызметі қазақ эстрадасының даму тенденцияларын зерттеуге бағытталған, соның ішінде қазіргі қазақ эстрадасындағы этнофольклорлық элементтердің дамуын талдаған кандидаттық диссертация қорғаған. Сәкен Майғазиевтің еңбектері мәдениетке үлкен үлес қосты. Ол көптеген марапаттарға ие, соның ішінде Мемлекеттік жастар сыйлығының "Дарын", "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" атағы және "Халық Алғысы" медалі сияқты құрметтермен марапатталды. Оның қызметі сахнамен шектелмей, оқытушылық және қоғамдық жұмыстарда да еліміздің музыка өнерін дамытуға үлес қосып келеді.

Сәкен Сейфуллин – қазақ мәдениетінің жарқын өкілдерінің бірі, ақын, жазушы, қазақ әдебиетінің қазіргі қайраткері, ел тарихына Сәкен Сейфуллин – қазақ мәдениетінің жарқын өкілдерінің бірі, ақын, жазушы, мемлекет қайраткері, қазіргі қазақ әдебиетінің негізін қалаушы. Оның есімі ел тарихына мәңгілікке жазылып, халықты шабыттандырудың, ерліктің және өз халқына деген шексіз сүйіспеншіліктің символына айналды. 1894 жылы Ақмола уезінде туған Сейфуллин жас кезінен бастап өз халқының рухымен, дәстүрлерімен, тілін және музыкасын терең бойлай бастады. Әдебиетке деген ерекше талантының арқасында ол қазақ поэзиясын жаңаша түрге өзгертіп, ескі дәстүрлер мен заманауи өнер ағымдарын ұштастыра білді. Оның шығармалары қазақ халқының үміттерін, армандарын айқындай отырып, сол дәуірдің дауысына айналды. Сейфуллин тек жазушы ғана емес, ұлт мәдениеті мен тілінің дамуына өз өмірін арнаған қоғамдық қайраткер де болды. Ол қазақ жазушылары арасында бірінші болып Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды, ал оның өлеңдері мыңдаған адамды шабыттандырды. Алайда, оның патриотизмі трагедиялық тағдырға себеп болды. Репрессиялар кезінде Сейфуллин ұсталып, 1938 жылы атылды. Дегенмен, оның идеялары, еңбектері және Қазақстанға деген сүйіспеншілігі адамдардың жүрегінде мәңгі қалды. Бүгінде оның есімімен аталған көшелер, мектептер мен мұражайлар бар, ал оның шығармалары жаңа ұрпақтарға шабыт беруді жалғастыруда. Сакен Сейфуллин – бұл тек әдебиетші және қоғам қайраткері ғана емес, қазақ руханиятының бөлінбес бір бөлігіне айналған дәуір.

Секен Кәрімұлы Тұрысбеков (1961 жылы 22 наурызда Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданында дүниеге келген) – қазақстандық композитор, күйші, домбырашы. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1992), Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1989), «Парасат» және «Құрмет» ордендерінің иегері.Оның шын есімі – Серікболсын. Семей музыкалық училищесін, кейін Алматы консерваториясын (қазіргі Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген.Мағауия Әубәкірованың жетекшілігімен «Сазген» ансамблінде жұмыс істеді, ал 2001 жылы Еуразия университеті жанындағы «Қоңыр қаз» ансамблінің көркемдік жетекшісі болды.Көптеген танымал туындылардың авторы, олардың арасында:- күйлер: «Көңіл толқыны», «Боздақ», «Өкініш», «Ақжарма», «Ақ жауын», «Балауса», «Дарабоз», «Ұлы дала»;- әндер: «Аққу сазы», «Ерке құсым», «Көктемім менің», «Қоңыр қаз», «Шағала».Оның шығармашылығы қазақ халқының дәстүрлі нақыштары мен дала философиясын терең көрсетеді.

Серке Қожамқұлов (1896-1979) – актер, ұлттық кәсіби театр өнерінің негізін салушылардың бірі. 1936 жылы Қазақстанның халық әртісі атағын иеленді. 1976 жылы Социалистік Еңбек Ері атағына ие болды. 1922 жылы М. Әуезовтің «Еңлік - Кебек» трагедиясында Еспембет рөлін ойнайды. 1925 жылы Қызылорда қаласында тұңғыш кәсіби Қазақ мемлекеттік драма театры ұйымдастырылғанда Қожамқұлов арнайы шақырылады. Театрда ол актер әрі режиссер қызметін атқарып, 1926-1932 жылдары Әуезовтің «Бәйбіше – тоқал», Майлиннің «Шаншар молда», «Ел мектебі», «Қалпе», Ө. Оспановтың «Сеңсең бөрік», Н. В. Гогольдің «Үйлену» пьесаларын қойды. Қожамқұловтың таңдаулы рөлдері қатарында Талтаңбай (Майлиннің «Талтаңбайдың тәртібінде», Яичница, Земляника (Гогольдің «Үйленуі» мен «Ревизорында»), Тымақбай, Қарабай, Қоңқай (Мүсіреповтің «Амангелдісінде«, «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» мен, «Ақан сері – Ақтоқтысында»), Шахтер Тайман (Ә. Әбішевтің «Достық пен махаббатында»), Еспембет, Көбікті хан (Әуезовтің «Еңлік – Кебегі» мен «Қара қыпшақ Қобыландысында»), т.б. бар. Қожамқұлов 1930 жылдан киноға түскен. «Дала әнінде» Батырақтың (1930), «Амангелдіде» Бекет ұстаның (1938), «Ақ гүлде» қарт Жастардың (1942), «Абай әнінде» Баймағамбеттің (1945), «Алтын мүйізде» шопан Әділбектің (1948), «Алдар көседе» бидің (1964), т.б. рөлін орындады. Қазақстан Жоғары Кеңесінің Құрмет грамоталарымен (1966), 3 рет Ленин ордені, Қазан Революциясы, Еңбек Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған.

Сұлтан-Ахмет Қожықов – қазақ халқының жанын экранға түсірген режиссер. Оның фильмдері жай ғана тарихты баяндап қоймай, көрерменді сол заманның атмосферасына батырып, ұрпақтардың рухын жеткізіп, ұлттық мәдениетті дәріптеді. 1923 жылы Әулие-Атада (қазіргі Тараз) дүниеге келген. Оның отбасының тағдыры оңай болған жоқ – 1938 жылы әкесі қуғын-сүргінге ұшырап, өзі Ұлы Отан соғысына қатысты. Соғыстан кейін Сұлтан-Ахмет шығармашылық жолын газеттердегі карикатуралардан бастады, бірақ көп ұзамай оның жолы кинематографияға әкелді. 1952 жылы ВГИК-ті бітіріп, Лев Кулешов пен Александр Довженко сияқты ұлы шеберлерден дәріс алды. 1953 жылдан бастап Алматыдағы киностудияда жұмыс істей бастады, ол кейіннен әйгілі «Қазақфильм» болды. Оның режиссерлік дебюті – «Ана мен бала» (1955) фильмі. Бірақ оған нағыз даңқ «Қыз Жібек» (1970) фильмі арқылы келді – махаббат туралы ұлы қазақ тарихы керемет ауқымда түсірілген. Бұл фильм ұлттық кинематографияның классикасына айналды және бүгінгі күнге дейін өзінің сүйкімділігін сақтап келеді. Ол тек тарихи және эпикалық фильмдерді ғана емес, сонымен қатар қазіргі өмір туралы фильмдерді де түсірді – «Біз Жетісуданбыз» (1958), «Әрқайсымыз» (1961), «Нағыз шыны» (1965). Оның жұмыстарында халықтың дауысы, қазақ даласының дәстүрі мен рухы естілді.Сұлтан-Ахмет Қожықов жай ғана режиссер емес – ол өз заманының жылнамашысы болды, өзектілігін жоғалтпайтын туындылар жасады. Оның қазақстандық кинематографияға қосқан үлесі баға жетпес, ал фильмдері әлі күнге дейін көрермендерді өзінің тереңдігімен, шынайылығымен және сұлулығымен шабыттандырады.

Табылды - қазақтың тұңғыш бард ақыны, әнші-композитор. 1965 жылы 15 шілдеде Атырау облысы, Индер ауданы, Индербор кентінде дүниеге келген. 1982 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетіне оқуға түсіп, 1990 жылы тәмамдаған.

Талғат Теменов – Қазақстан театры мен киносының дамуына зор үлес қосқан көрнекті қазақ режиссёрі, актері, сценаристі және педагогы. 1954 жылы Алматы облысында дүниеге келген. Алматы консерваториясының актерлік факультетін бітірген соң театрдан бастап, кейін кинематографияға ауысты. «Қазақфильм» киностудиясында жұмыс істей жүріп, режиссура мен сценарий шеберлігін оқып, 1988 жылы халықаралық марапатқа ие болған «Адамдар арасындағы бөлтірік» фильмімен дебют жасады. Теменов Алматы театр институтын басқарды, «Қазақфильмнің» бас директоры болды, сонымен қатар ұзақ жылдар бойы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театрын басқарды. 2014 жылдан бастап Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театрының көркемдік жетекшісі болып, елдің мәдени кеңістігін қалыптастыруды жалғастырып келеді.

Толқын Забирова – қазақтың белгілі әншісі, профессор, қоғам қайраткері, және Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері. Ол Абай облысының Аягөз қаласында дүниеге келген. Мектепті бітіргеннен кейін А. Жұбанов атындағы дарынды балаларға арналған республикалық музыка мектебіне оқуға түсіп, хор дирижері мамандығы бойынша білім алған. Толқын Забирова Құрманғазы Қазақ мемлекеттік консерваториясын «Жеке әншілік» мамандығы бойынша тәмамдаған. Оның ұстазы – КСРО халық әртісі Бибігүл Төлегенова, ал кейінгі жылдары профессор В. Н. Орлениннің жетекшілігімен білімін жалғастырды. Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясының солисті болған Толқын Забирова аспирантурада оқуын жалғастырып, оқытушылық қызметін концерттік қойылымдармен үйлестірді. Шығармашылық жолы үш негізгі бағытқа бөлінеді: классикалық камералық музыка, қазақ халық әндері және танымал эстрада. Оның репертуарында көптеген бейнеклиптер мен концерттік бағдарламалар бар, олардың ішінде: «Үшеуі бірде» (2001), «Мақтанышты поза» (2004), «Жан музыкасы» (2006), «Әдемі әуенге деген махаббат» (2008) және басқа да маңызды жобалар. 2005 жылы ол Ресейдің «Мәскеу виртуозы» оркестрінің сүйемелдеуімен Моцарттың мотетін орындады. Толқын Забированың дискографиясында CD, DVD, VHS және аудио кассеталарда жарияланған 10-нан астам музыкалық альбомдары бар. Ол халықаралық байқауларға қатысып, көптеген дипломанттарды тәрбиелеп шығарды. Сонымен қатар, ол «Ұлттық вокал мектебінің қалыптасуы: жаңа парадигманы іздеу» атты авторлық монографиясының және оннан астам ғылыми мақаланың авторы.Оның шығармашылық қызметі тек Қазақстанда ғана емес, халықаралық деңгейде де үлкен танымалдыққа ие.

Төлеген Мұхамеджанов 1948 жылы 27 шілдеде Семей облысының Бесқарағай ауданындағы Беген ауылында туған. Мемлекеттік «Астана Опера» опера және балет театрының директоры, композитор, ақын, ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, «Парасат» орденінің иегері, профессор, Бүкіләлемдік өнер және ғылым академиясының мүшесі, Халықаралық «Мәдениет арқылы әлем» қауымдастығының президенті, «Әлем ақындары» әлемдік ұйымының мүшесі, Рухани келісім конгресінің президенті. Семей педагогикалық институтының тарих факультетін (1969) тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1980) сазгер мамандығы бойынша; П. И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1982) бітірген. 1982-1987жылдары – Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқытушы. 1987-1988 жылдары – Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының директоры. 1998 жылдан бастап – Астана қаласы әкімінің орынбасары, осы қызметінде 7 жыл мәдениет саласындағы мәселелерді шешті.

Төлен Әбдіков (1942 жылы Қостанай облысында дүниеге келген) – қазақтың көрнекті жазушысы, адами болмыс, шындық, тағдыр мен бостандық мәселелерін терең зерттеген қаламгер. Оның шығармалары адам өмірінің күрделі және кейде қайшылықты тұстарын суреттеп, қоғамның моральдық және философиялық мәселелерін қозғайды. Төлен Әбдіков адам болмысының мәнін, оның күрделі сұрақтарын өз шығармаларында ашуға ерекше назар аударған жазушы. Төлен Әбдіковтің шығармашылығы 1960 жылдардан бастау алып, ол тез арада Қазақстанның көрнекті жазушыларының біріне айналды. Оның еңбектері әрдайым шындықты іздеумен, өмірдің мәнін түсінуге ұмтылумен, адамгершілік пен ар-ұждан тақырыптарымен байланысты. Әбдіковтің алғашқы шығармаларының бірі – «Көкжиек» (1969), содан кейін шыққан «Күзгі жапырақ» (1971) және «Ақиқат» (1971) жинақтары. Бұл шығармаларда қоғамның күрделі кезеңдерін көрсету, адамдар арасындағы адами қарым-қатынас пен таңдау мәселелерін терең қозғайды. Оның еңбектері көбінесе ұжымдастыру кезеңі мен сол жылдардың қиындықтарын суреттейді. Қоғамдық қызметі мен шығармашылық жолында Төлен Әбдіков әдеби басылымдарда жұмыс істеді, газеттер мен альманахтарда бөлімдерді басқарды. Сонымен қатар, Қазақстан Президентінің көмекшісі ретінде ішкі саясатқа қатысты мәселелермен айналысты. Әбдіковтің таланты тек прозамен ғана шектелмей, ол аудармашы ретінде де үлкен еңбек сіңірді. 1977 жылы ол ежелгі грек мифтерін қазақ тіліне аударып, «Hellas Erleri» атты кітап шығарды. Төлен Әбдіковтің шығармалары оқырмандарды адам болмысы мен шындықты іздеуге жігерлендіреді. Оның еңбектері көпшілікке жаңа көзқарас ұсынады, өмірді қайта ойластырып, терең мәнге ие болуына ықпал етеді. Әдебиетке қосқан зор үлесі үшін Төлен Әбдіков Қазақстанның халық жазушысы атағына ие болды.

Тұманбай Молдағалиев – қазақ поэзиясының жарқын тұлғаларының бірі, оның терең лирикасы көптеген ұрпақтардың жүрегін жаулады. Оның шығармашылығы махаббат, табиғат, өмір және философиялық ойлар тақырыптарын қамтиды. 1935 жылы Алматы облысында дүниеге келген, Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Қазақстанның жетекші әдеби басылымдарында жұмыс істеді, «Балдырған» және «Жалын» журналдарының бас редакторы, сондай-ақ Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы қызметтерін атқарды. «Студенттік дәптер» атты тұңғыш жинағы 1957 жылы жарық көрді. Кейіннен «Көктем таңы», «Зулайды күндер», «Шақырады жаз мені», «Махаббат оты сөнбейді» және тағы басқа да танымал поэзиялық кітаптары жарық көрді. Оның өлеңдері композиторлар Нұрғиса Тілендиев, Шәмші Қалдаяқов және Алтынбек Бейсәуовпен бірлесіп жазылған танымал әндердің негізі болды («Құстар әні», «Құстар қайтып барады», «Әнім сен едің»). Поэзиядан басқа, ол Джордж Байрон, Михаил Лермонтов, Расул Ғамзатов, Зульфия шығармаларын, сондай-ақ «Манас» қырғыз эпосынан үзінділерді қазақ тіліне аударумен айналысты. Оның шығармалары орыс, өзбек және басқа тілдерге аударылған. Әдебиетке қосқан үлесі үшін Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының (1982), Физули атындағы халықаралық сыйлықтың (1992) лауреаты атанды, Қазақстанның халық жазушысы (1996) атағы берілді, «Парасат» және І дәрежелі «Достық» ордендерімен марапатталды (2010).Тұманбай Молдағалиевтің шығармашылығы жаңа ақындар мен орындаушыларды шабыттандырып, мәңгілік мүра болып қала береді.

Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов (Әл-Тарази) – қазақтың танымал актері, режиссері, театр мұғалімі және өнертану ғылымының кандидаты, профессор. Оның шығармашылығы театр мен кино саласында үлкен орын алады.Тұңғышбай Жаманқұлов 1974 жылы М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрына қабылданып, кейін осы театрда 1993-2001 жылдар аралығында режиссер және көркемдік жетекші қызметтерін атқарды. Сонымен қатар, ол 1974 жылдан бері Алматы қаласындағы түрлі университеттерде оқытушылық қызметпен айналысуда. 1982 жылы Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген әртісі атағына ие болды.Оның театр сахнасындағы басты рөлдері арасында М. Әуезовтың "Қарагөз" драмасындағы Сырым, Г. Мүсіреповтың "Ақан сері – Ақтоқты" пьесасындағы Жалмұхан, Д. Исабековтың "Ауыл" драмасындағы Демесін, В. Шекспирдің "Юлий Цезарь" драмасындағы Брут, А. Шахимарденнің "Томирис" пьесасындағы Абылай хан бар. Оның актерлік шеберлігі әртүрлі жанрларда көрініс тауып, көптеген көркем фильмдерге түсті.Тұңғышбай Жаманқұлов 1983 жылы КСРО Кинематографистер одағының мүшесі болды. Ол Қазақстан Республикасы Театр қайраткерлері одағының төрағасы қызметін атқарды. Оның еңбегі жоғары бағаланып, көптеген мемлекеттік марапаттармен марапатталды, олардың ішінде Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы (1980), "Астана" медалі (1998), ІІ дәрежелі "Достық" ордені (2015), "Мәдениет пен өнерді дамытуға сіңірген еңбегі үшін" Құрмет белгісі (2015), ТМД Парламентаралық Ассамблеясының "Үздік қызметі үшін" медалі (2023), және "Достастық жұлдыздары" лауреаты (2024).Тұңғышбай Әл-Тарази қазақ театры мен киносының көрнекті тұлғасы болып қалды.

«Ұлытау» – қазақстандық аспапты этно-рок стиліндегі музыкалық ұжым. Топтың әуендері келесі қолданылаты негізгі аспаптарынан туындайды: домбыра, электр гитара және скрипка. Мақсат – қазақтың қара домбырасы мен халық күйлерін әлем халықтарына таныту. Топ мүшелері: гитарада – Максим Кичигин, домбырада – Рүстем Баекеев, скрипкада – Әсел Исаева, пернетақтада – Жанболат Әділов, бас гитарада – Серік Сансызбаев, барабанда – Игорь Джавад-Заде. Қыдырәлі Болмановтың бастамасымен құрылған топ не бары бес-алты жылда үлкен нәтижелерге қол жеткізіп үлгерді. 2001 жылы Голливудта өткен Бүкіләлемдік музыка орындаушыларының чемпионатында Бас жүлдені жеңіп алды. 2004 жылы әлемдік жұлдыздар санатындағы түрік әншісі Тарканның концертінде өнер көрсеткен. Ал, 2005 жылы топ музыканттары Шешенстан Республикасы мен Ингушетия Республикасының Еңбек сіңірген және халық әртістері деген атаққа ие болған. Топтың алғашқы альбомының атауы – «Жұмыр қылыш». Күйтабаққа он композиция енген. Олардың ішінде күй атасы – Құрманғазының «Адайы», Вивальдидің «Жыл мезгілдері» мен өзге де қазақ күйшілерінің үздік туындылары бар. Альбомның өзі Мәскеудегі танымал студиялардың бірінде жазылса, АҚШ-тың Лос-Анджелес қаласындағы «Paramaunt Records» студиясында өңдеуден өткен. «Жұмыр қылыш» үнтаспасы негізінен ТМД елдері мен Еуропаның тыңдармандарына арналған.

Фариза Оңғарсынова – қазақтың көрнекті ақыны, Қазақстанның халық жазушысы, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Оның шығармашылығы халық тағдыры, қоғамдағы әйелдер орны мен туған жердің сұлулығы туралы терең толғаулармен қаныққан ұрпақ үніне айналды. Фариза Оңғарсынова 1939 жылы 25 желтоқсанда Атырау облысының Манаш ауылында дүниеге келді. Әкесі Оңғарсын Иманғалиев өңірде балық шаруашылығын ұйымдастырған беделді адам болса, анасы Қалима Иманғалиева араб тілін меңгерген және ауыз әдебиетін сақтаушы болды. Ақын ерте ата-анасыз қалды, бұл оның өмірінде терең із қалдырды және ақындық талантын оятты. Фариза Оңғарсынова педагогикалық институтының филология факультетін бітірген соң, мұғалім, мектеп директоры, кейін журналистикада қызмет етті. Ол «Коммунистік еңбек», «Лениншіл жас» басылымдарында жұмыс істеді, сондай-ақ «Пионер» журналының бас редакторы болды. 1996 жылы Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты болып сайланып, мәдениет пен білім мәселелерін қорғады. Оның шығармашылығында Отанға деген сүйіспеншілік, әйел тағдыры мен ой еркіндігі басты орын алады. Фариза Оңғарсынова көптеген поэтикалық шығармалар жинағының авторы. Оның шығармаларын Татьяна Фроловская орыс тіліне аударып, қазақ ақынының шығармашылығын қалың оқырманға танытты. Фариза Оңғарсынова 2011 жылдың 23 қаңтарында дүниеден өтті. Оның есімі бүгінгі күнге дейін қазақ халқының сөз құдіреті мен рухани тәуелсіздігінің символы болып қала береді. 74 жасында қайтыс болған ақын Астанадағы Ұлттық пантеонға жерленді.

Шамғон Сағаддинұлы Қажығалиев – көрнекті қазақ дирижері, домбырашы, педагог, КСРО халық әртісі (1985).1927 жылы 15 маусымда Орал облысы, Оялықұм ауылында дүниеге келген. Жастай жетім қалып, балалар үйінде тәрбиеленген. 10 жасында домбырашылардың облыстық олимпиадасының жеңімпазы, 20 жасында республикалық байқаудың лауреаты атанды.Құрманғазы атындағы Қазақ консерваториясын (1950) және Ленинград консерваториясын (1964) бітірген. 1952 жылдан бастап Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік халық аспаптары оркестрінің көркемдік жетекшісі және бас дирижері. 1953 жылы оркестр Бухарестегі IV Дүниежүзілік жастар және студенттер фестивалінде алтын медаль жеңіп алды.Оркестр репертуарын Моцарт, Бетховен, Чайковский, Хачатурян шығармаларымен, сондай-ақ Құрманғазы, Дәулеткерей, Дина Нұрпейісованың күйлерімен толықтырды. Фольклортанушы Болат Сарыбаевпен бірге 9 ұмытылған қазақ музыкалық аспабын қалпына келтірді. 200-ден астам туындыны өңдеп, Ахмет Жұбановтың 20 күйіне партитура жасады.Оның жетекшілігімен оркестр Еуропа, Азия, КСРО-да гастрольде болды. 1968-1971 жылдары Қазақ КСР Мемлекеттік симфониялық оркестрін басқарды. 1970 жылдан Қазақ консерваториясында сабақ берді, 1992 жылдан бастап Тәттімбет атындағы Қарағанды академиялық халық аспаптары оркестрінің көркемдік жетекшісі. Түпнұсқалық репертуар жасап, алғаш рет «Абай» және «Қыз Жібек» операларын халық оркестрінің сүйемелдеуімен орындады.2015 жылы 2 мамырда Алматыда қайтыс болып, Кеңсай зиратына жерленді.

Шәкәрім Құдайбердиев (1858-1931) – қазақтың көрнекті ақыны, жазушысы, аудармашысы, композиторы, тарихшысы және философы. Ол қазақ әдебиеті мен философиясының тарихында терең із қалдырған тұлға ретінде танылады. Шәкәрім Құдайбердиев 1858 жылы 11 (23) шілдеде Семей облысы, Хемір ауданы, Кең-Бұлақ ауылында дүниеге келген. Ол Абай Құнанбаевтың шәкірті әрі ізбасары болып, оның философиялық, әдеби және рухани мұрасын жалғастырған.Шәкәрімнің есімі «Шахкәрім» болып жазылса да, Күнкенің анасы қойған «Шәкәрім» (тәтті, сүйікті деген мағынада) лақап аты өмір бойы оның есімімен бірге қалды. Оның ата-бабалары Тобықты руының арғын билеушілері мен билері болған.Шәкәрім Құдайбердиев өз шығармашылығында Шығыс пен Батыс әдебиетін терең меңгеріп, Хафиз, Физули, Науаи сияқты шығыс ақындарының шығармаларына назар аударды. Сонымен қатар, ол Байрон, Пушкин, Толстой шығармаларын оқып, араб, парсы, түрік және орыс тілдерін өз бетінше меңгерген.1903 жылы Шәкәрім Құдайбердиев императорлық орыс географиялық қоғамының Батыс Сібір бөлімшесінің мүшесі болды. 1906 жылы Меккеге қажылыққа барып, Мысыр мен Ыстамбұлда болды. Ол сол кезде Семейге оралып, әдебиет пен философия саласында белсенді еңбек еткен.Шәкәрім Құдайбердиев қазақтың ұлт-азаттық қозғалысына да белсене қатысып, «Абай», «Айқап», «Шолпан», «Қазақ» журналдары мен газеттерінде өз мақалаларын жариялады.Шәкәрімнің көзі тірісінде жарық көрген шығармаларының ішінде оның поэзиясы, «Қалқаман-Мамыр» дастаны, Хафиз өлеңдері мен Физули поэмасының аудармалары, сондай-ақ Пушкиннің «Дубровский» әңгімесінің поэтикалық аудармасы бар.Шәкәрім Құдайбердиевтің шығармалары әлі күнге дейін зерттеліп, қазақ әдебиеті мен философиясына елеулі әсер етіп келеді.

Шәкен Айманов – қазақ киносы мен театр өнерінің жарқын жұлдызы. Ол 1914 жылы 15 ақпанда қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданында дүниеге келген. Бала кезінен өнерге жақын өскен ол жездесі, әйгілі әнші Қали Байжановтың әндерін тыңдап, ұлттық мәдениетке деген сүйіспеншілігін қалыптастырды. Алғаш ауыл мектебін тәмамдап, 1928 жылы Семейдегі педагогикалық техникумға оқуға түседі. Дегенмен, оның өнерге деген махаббаты бәрінен басым болды. 1932 жылы Алматыдағы Қазақ драма театрына шақырылып, кәсіби сахнаға алғашқы қадам жасайды. Шәкен Айманов театрдағы алғашқы жылдарында бірнеше рөлдерді сомдап, өзінің табиғи талантымен көзге түсті. Уақыт өте келе, Ақан сері, Қобыланды, Сатин, Петруччо, Отелло сынды күрделі образдарды сәтті орындап, ұлттық сахна өнерінің көрнекті актеріне айналды. Оның актерлік шеберлігі қазақ театрының дамуына зор үлес қосты. Театр сахнасында үлкен жетістіктерге жеткен Айманов режиссерлікке де бет бұрды. 1947-1951 жылдары Қазақ академиялық драма театрының бас режиссері болып, ұлттық драматургияны дамытуға күш салды. Оның сахналаған спектакльдері қазақ театрының жаңа кезеңін қалыптастырып, көрерменнің ықыласына бөленді. 1953 жылы Шәкен Айманов кинематографияға толықтай бет бұрып, «Қазақфильм» студиясының көркемдік жетекшісі болды. Ол ұлттық киноөнерінің негізін қалап, көптеген шедеврлерді дүниеге әкелді. Оның алғашқы фильмдерінің бірі – «Махаббат туралы аңыз» (1953). Кейіннен «Алдар көсе» (1965), «Атамекен» (1966), «Найзатас баурайында» (1968) сынды туындылары көрермен жүрегінен орын алды.Айманов комедиялық жанрда да жаңашыл ізденістер жасап, «Біздің сүйікті дәрігер» (1958) мен «Тақиялы періште» (1969) фильмдері арқылы қазақ киноөнеріне тың серпін берді. Оның соңғы әрі ең сәтті картиналарының бірі – «Атаманның ақыры» (1970) көркемдік деңгейі жоғары, кеңестік кино кеңістігінде үлкен сұранысқа ие фильм болды.Шәкен Айманов – қазақ киносының дамуына өлшеусіз үлес қосқан қайраткер. Ол Қазақстан Кинематографистер одағын құруға атсалысып, 1958 жылдан 1970 жылға дейін одақ басқармасының бірінші хатшысы қызметін атқарды. Өнердегі еңбегі жоғары бағаланып, КСРО Мемлекеттік сыйлығы (1952) және Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының (1968) лауреаты атанды.1970 жылы 24 желтоқсанда Мәскеу қаласында жол апатынан қаза тапқан. Ол Алматыда жерленген. Бүгінде оның есімі қазақ өнерінің биік белесімен қатар аталып, артына өлмес мұра қалдырды. Шәкен Аймановтың шығармашылығы – ұлттық кино мен театр тарихындағы алтын парақтардың бірі.

Шәмші Қалдаяқов – әр қазақстандықтың жан дүниесінде әуендері шырқалатын тұлға. Оның есімі қазақ әнінің символына айналған, махаббат пен сағыныш ырғағында вальстері ұрпақты баурап алған сазгер.1930 жылы 15 тамызда Отырар ауданында дүниеге келген. Туған кезде Жәмшид есімі қойылды, бірақ «Шәмші» деген есім халық арасында кеңінен танылып, құжаттарда да осы есіммен жазылды.Шәмші Қалдаяқовтың тағдыры қызық болды. Ол музыкалық колледжді бітірген, бірақ оның шығармашылық жолы оңай болған жоқ. Ташкент музыкалық техникумында, одан кейін Алматы консерваториясында оқыды. Алайда, 1959 жылы консерваториядан «арман» деген сөзбен шығарылып, ол өте қиын жолдан өтті. Алайда оның музыкасы бүкіл халықтың дауысына айналды.Шәмші Қалдаяқов 55-ке жуық әннің авторы. Әрбір шығармасы оқиға, махаббат, естелікке толы. «Ақ сұңқарым», «Қара көз», «Қайықта», «Ақ бантик» – оның лирикалық шығармалары миллиондаған адамдардың өміріне саундтрек болып кетті. Бірақ оның ең үлкен туындысы – 2006 жылы Қазақстанның мемлекеттік әнұраны болып жарияланған әні.Оны «вальс патшасы» деп атайды. Шәмші Қалдаяқов қазақ жанын дыбыстық вальспен байланыстырып, «Қуаныш вальсі», «Қайдасың», «Бақыт құшағында» секілді аты аңызға айналған әндерді дүниеге әкелді. Мәскеу оның кандидатурасынан үш рет бас тартты, жоғары музыкалық одақ депутаттығына кандидатурасын қабылдамады. Алайда, өмірден өткеннен кейін ғана тәуелсіздік жылдарында өзіне лайықты бағасын алды.Шәмші Қалдаяқов тек музыка жазып қана қоймады, ол адамдардың жүрегінен орын алатын әңгімелер жасады.