ҚАЗАҚСТАНҒА ҚОШ КЕЛДІҢІЗ!

Сізді ұмытылмас саяхат күтіп тұр

19

19 наурыз - Жаңару күні. Бұл күні көктемгі ағаш отырғызу дәстүрі жалғасады.

Album Art

Ұлы дала мәдениеті

Қазақстан Еуразияның қақ ортасында, сауда ғана емес, сонымен қатар әртүрлі халықтар арасындағы мәдени және ғылыми жетістіктермен де белсенді алмасуға мүмкіндік беретін стратегиялық жерде орналасқан. Түркі тектес «қазақ» сөзі «еркін адам» дегенді білдіреді, ал Қазақстан — тарихта еркіндікті сүйетін көшпенділер мекендеген ел. Ұлы Жібек жолы қазақ жері арқылы өтіп, бұлғын терісі, алтын, дәмдеуіштер мен жібек Сібірден шексіз дала арқылы тасымалданды. Осылайша, Қазақстан Шығыс пен Батысты байланыстыратын негізгі сауда аймағына айналды. Азия мен Еуропа арасындағы мәдени және сауда-экономикалық байланыстардың маңызды буыны бола отырып, Қазақстан өңірдің мәдени баюы мен экономикалық дамуына ықпал етті.

Иерархияға сай қазақ асы: көшпелілер дәстүрі бүгінгі қазақ этномәдениетіне қалай ықпал етуде

Көшпелі халық үшін ас – жай ғана қарын тойдыру емес.Ол адамның жасын, мәртебесін, отбасындағы орнын, қонаққа көрсетілер құрметті білдірген. Әрбір тағам мен оның бөлігі өзіндік мәнге ие болып, ас тарту қатаң тәртіппен жасалған. Қазіргі кезде этномәдениетке деген қызығушылық қайта артып, зерттеушілер мен тәжірибешілер осы дәстүрлерден қазақ қоғамының құрылымы мен мәдени болмысын танудың кілтін іздеуде.Дастархан басындағы тәртіпДәстүрлі қазақ қоғамында дастарханның төрі – ақсақалдарға немесе ең сыйлы қонақтарға тиесілі болған. Оларға ең бағалы мүшелер тартылатын.Қойдың басы ең қадірлі қонаққа не ақсақалға ұсынылып, ол өз қолымен бөліп, өзгелерге үлестірген. Бұл – даналық пен сый-құрметтің белгісі.Жамбас жасы үлкен ер кісілерге беріліп, күш-қуат пен беделді айғақтаған.Төс пен қабырға жас жігіттер мен батырларға тартылып, ерліктің нышаны болған.Тіл шешендерге, жыраулар мен ақындарға ұсынылған.Бауыр мен жүрек өмір қуатының белгісі ретінде балалар мен жасөспірімдерге берілген.Осылайша, ас беру – адамдарды тойдырудан бөлек, қоғамның ішкі құрылымын бекітудің жолы еді.Бұл дәстүр көшпелі мәдениеттің терең құндылықтарын айқындады: үлкенді сыйлау; қонақты қадірлеу; ас арқылы жас буынды тәрбиелеу; адам мен табиғаттың үйлесімін түсіну.Қазақтың бір ерекше қағидасы – қонақ әрдайым отбасы мүшелерінен жоғары қойылды. Тіпті бейтаныс жолаушы да төрден орын алып, ең жақсы асқа ие болған. Бұл – дала халқының дарқандығы мен қонақжайлылығының айқын көрінісі.Қазіргі заманға жеткен дәстүрБүгінде бұл рәсімдер жаңаша сипат алып, қайта жаңғыруда.Этнофестивальдерде қойдың басын тарту, мүшелерді үлестіру дәстүрі мәдени көрініс ретінде көрсетіледі.Этноасханаларда көне дәстүрлерге сүйеніп, тарихи астарлы тағамдар дайындалады.Жастар үшін бұл – тамырымен байланысуға, құрмет пен иерархияның мәнін ұғынуға мүмкіндік.Мамандардың пайымынша:«Бұл дәстүрлердің қайта жаңғыруы – артқа кету емес, өткеннен рухани тірек іздеу. Жаһандану жағдайында ұлттық болмыс әлсірегенде, асқа байланысты символикалық рәсімдер мәдени өзін-өзі танытудың құралына айналады».Көшпелі қоғамдағы ас тарту – кездейсоқ жасалмаған. Ол әлеуметтік рөлдерді айқындап, сый-құрметті білдіріп, жас ұрпақты тәрбиелеген. Қазір этножобалар мен гастрономиялық тәжірибелер арқылы бұл дәстүр қайта түлеп, Қазақстан өзін де, әлемді де бай мәдени мұрасымен таныстыруда.Ас – өткеннің әңгімесін айтып қана қоймайды, болашақ ұлттық болмысты қалыптастырады.Этноресторациялар мен этнопарктердегі дәстүрҚазіргі Қазақстанда ежелгі ас тарту дәстүрлері мейрамханаларда, этнопарктерде, фестивальдерде қайта жанданып отыр.Астанадағы «Қазақ этнопаркі» – Наурыз мерекесі мен халықаралық фестивальдерде қойдың басын үлестіру рәсімі өткізіледі. Қонаққа ас үлестіру құқығы беріліп, әр мүшенің мәні түсіндіріледі. Бұл – шетелдіктер үшін әсерлі этнопрезентация.Алматыдағы «Алтын Орда» мейрамханасы – мәзірде дәстүрлі мүшелер тарту элементтері бар. Қой еті ұсынылғанда, даяшы бұрынғы дәстүрлерді әңгімелеп береді. Осылайша қарапайым кешкі ас этномәдени сабаққа айналады.Түркістандағы көшпелі мәдениет фестивалі – қонақтар бауырсақ, қымыз, бешбармақтан дәм татып қана қоймай, еттің иерархия бойынша қалай үлестірілгенін көреді.Этнотуризм бағдарламалары – шетелдік туристерге арналған «көшпенділер дастарханы» ұйымдастырылады. Қонаққа үй иесінің құрметті рөлі беріледі. Бұл – туристер үшін жай ас емес, «тірі тарих».Сөйтіп, ұмыт болды деп жүрген салттар бүгінгі күні гастротуризмде, мейрамхана ісінде және этножобаларда қайта жаңғырып, Қазақстанның өзіндік мәдени брендіне айналуда. Ас – халықтың тарихы мен рухани коды.

Аймақтар мен бірегей жерлер

Қазақстандағы көрікті әрі бірегей жерлер туралы оқып, ерекшеліктерін біліңіз.

Ақмола облысы

Ақмола облысы Қазақстанның ең ірі және дамыған облыстарының бірі және көлемі бойынша тоғызыншы орында. Батысында Қостанай облысымен, солтүстігінде Солтүстік Қазақстан облысымен, шығысында Павлодар облысымен және оңтүстігінде Қарағанды облысымен шектеседі.

Толығырақ →

Мұра

card

САЛТ-ДӘСТҮРЛЕР

Бұл бөлімде қазақ халқының ұрпақтан‑ұрпаққа жалғасып келе жатқан бірегей әдет‑ғұрыптары мен дәстүрлері – салт‑жоралары, мерекелері, қолөнері және отбасылық құндылықтары топтастырылған.

Толығырақ →
card

ҚАЗАҚСТАН ТУРАЛЫ

Бұл бөлімде пайдаланушылар Қазақстанның дамуы мен перспективалары туралы ақпарат таба алады

Толығырақ →
card

ТАРИХ

Бұл бөлімде Қазақстанның бай мәдени мұрасына енуге мүмкіндік бар

Толығырақ →
card

ЮНЕСКО МҰРАСЫ

ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне Қазақстанның табиғи және мәдени ескерткіштері енгізілген. Олардың қатарында Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Тамғалы петроглифтері, Сарыарқа — Солтүстік Қазақстанның далалары мен көлдері, Тұран шөлдері, Батыс Тянь-Шань, сондай-ақ Чанъань-Тянь-Шань дәлізіндегі Ұлы Жібек жолы нысандарының кешені бар.

Толығырақ →
card

МУЗЕЙ-ҚОРЫҚТАР

Музей-қорықтар – мәдени, тарихи және табиғи мұраларды сақтайтын маңызды мекемелер. Музейлер өнер туындылары мен тарихи жәдігерлерді жинап, көрсетеді, ал қорықтар табиғи ресурстар мен экожүйелерді қорғап, олардың болашақ ұрпақ үшін сақталуын қамтамасыз етеді.

Толығырақ →
card

АЛТЫН ҚОР

Бұл бөлімде пайдаланушылар дүниежүзілік даңққа ие болған қазақ таланттарымен таныса алады

Толығырақ →
card

КИНЕМАТОГРАФ

Отандық кинематографияның інжу-маржандары: ретроспектива және көптен күткен премьералар

Толығырақ →
card

АРХИВТЕР

Бұл бөлім Қазақстанның құжаттар мен мұрағат материалдарының бай тарихи топтамасына қол жеткізуді қамтамасыз етеді

Толығырақ →

Батыр бол

Өз суретіңізді жүктеп, жасанды интеллектінің көмегімен батырдың бейнесіне еніңіз

card
card
card
card
card