АЛТЫН ҚОР

Жұмат Шанин – режиссер, драматург, актер, қазақтың ұлттық кәсіби театр өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам және театр қайраткері.

Ілия Жақанов - қазақ жазушысы, композиторы, музыкатанушысы, публицист. Қазақстанның Еңбек Ері (2022), Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

Ілияс Жансүгіров – қазақтың көрнекті жазушысы, ақыны және ағартушысы, 20-ғасырдың ұлттық әдебиеті мен мәдениетінің дамуына зор үлес қосқан тұлға. Оның шығармалары қазақ халқының рухани әлемінің, тарихының, салт-дәстүрлерінің айнасы болды. Жансүгіров тек талантты ақын ғана емес, сондай-ақ ұлттық мәдениетті терең зерттеуші ретінде танымал. Оның «Күй» мен «Күйші» өлеңдері өнер домбырасын дәріптеуге арналса, «Құлагер» поэмасы көшпенділер өмірінің нағыз энциклопедиясына айналды. Бұл шығармасында автор Ақан серінің трагедиясын ғажап лиризммен жеткізді, оны қазақ халқының мәдениетін, сенімін жоғалтқан кезде де айқын білдірді. Ілияс Жансүгіров көркем әдебиетпен қатар оқу-ағарту жұмыстарымен де айналысып, қазақ әдебиетінің өркендеуіне ықпал етті. Ол оқулықтар жасады және әлемдік классиктердің шығармаларын қазақ тіліне аударды, мысалы, Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Маяковский, Гейне мен Гюго шығармаларын қазақ оқырманына таныстырды. Сонымен қатар, Қазақстан Жазушылар одағының бірінші төрағасы болып, көптеген танымдықбағдарламалар мен фольклор жинақтарын дайындауға атсалысты. Өкінішке орай, Ілияс Жансүгіровтің өмірі сол дәуірдің көптеген талантты қазақ зиялылары сияқты қайғылы түрде аяқталды. Ол қамауға алынып, 1938 жылы атылды. Сол кезеңдегі саяси репрессиялар оның шығармаларын халық жадынан өшіруге тырысты, бірақ оның өлеңдері мен поэмалары, қайғылы тағдырына қарамастан, репрессия жылдарынан аман өтіп, қазақ әдебиетінде өшпес із қалдырды. Бүгінде Ілияс Жансүгіров есімі қазақ әдебиеті тарихында лайықты орын алады, оның шығармашылығы қазақ халқының мәдениеті мен әдебиетіне үлкен үлес қосты.

Көпен Әмірбек – қазақ сатирасы мен журналистикасының көрнекті өкілі, өткір тілді сатирик, қоғам қайраткері. Ол 1950 жылы 29 наурызда дүниеге келіп, күлкі арқылы қоғамдағы өткір мәселелерді көтере білген қаламгерлердің бірі болды. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін 1974 жылы тәмамдап, кейін Владивостоктағы екі жылдық әскери партия училищесінде білімін жалғастырды. 1975 жылдан бастап шығармашылық қызметке бет бұрып, қазақ баспасөзінде өзіндік қолтаңбасын қалдырды. Ол «Қазақ әдебиеті» және «Егемен Қазақстан» газеттерінде, сондай-ақ «Білім және еңбек», «Ара – Шмель» журналдарында жұмыс істеп, қазақ сатирасының дамуына үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, Қазақстанның Бас прокуратурасы мен Жоғарғы сотында баспасөз хатшысы қызметін атқарды. Көпен Әмірбек «Ара» журналын басқарды, Қазақ радиосы директорының орынбасары, Қазақстан Жазушылар одағының сатира кеңесінің төрағасы болды. Оның шығармашылығы Мәскеу мен Ташкентте өткен Бүкілодақтық жас сатириктердің байқауларында жоғары бағаланып, лауреат атанды (1980). Ол «Аты жоқ кітап», «Алып», «Тілім қышып барады», «Қысыр әні», «Ауызбастырық», «Мың бір мысал», «Немеңе жетісіп, басыңнан күлесің?», «Қойшыдан сарайдағы патшаға дейін» атты сатиралық жинақтарын жарыққа шығарды. Оның шығармалары – қоғамның көлеңкелі тұстарын әжуамен әшкерелеген өткір туындылар.Көпен Әмірбек – қазақ сатира театрының дамуына да айрықша үлес қосқан тұлға. Ол «Тамаша» әзіл-сықақ театрының белсенді авторларының бірі болып, кейіннен «Көпен келе жатыр!» атты жеке сатира және пародия театрының негізін қалады.Өткір қаламы мен шынайы сатирасының арқасында Көпен Әмірбек қазақтың ең сүйікті сатириктерінің бірі болып қалды. Оның мұрасы – халықтың шынайы күлкісі мен терең ойына айналған баға жетпес қазына.

Күләш Байсейітова (1912-1957) – қазақ опера әншісі (лирикалық сопрано), КСРО халық әртісі және қазақ операсының жарқын жұлдыздарының бірі. Біртуар тұлға КСРО Халық әртісі атағын алған бірінші қазақ әншісі болды. 1912 жылы Көкшетау уезінде (қазіргі Қазақстан аумағы) дүниеге келген. Бала кезінен өнерін көрсетіп, театрландырылған қойылымдарға қатысты. Қазақ музыкалық театры жанындағы студияны бітіріп, 1934 жылы 22 жасында бірінші қазақ опера және балет театрының (қазіргі Абай атындағы театр) солисі атанды. Әншіге танымалдылықты композитор Мұқан Төлебаевтың “Біржан мен Сара” операсындағы Сараның рөлі әкелді, онда ол тек керемет вокалды ғана емес, сонымен қатар терең драмалық бейнені жасады. Бұл рөл оны көрермен көзайымы етті. Басқа да маңызды партияларының арасында – “Айман-Шолпандағы” Айжан, “Абайдағы” Ажар, “Евгений Онегиндегі” Татьяна рөлдері бар. Оның орындауы тек шеберлік техникасымен ғана емес, сонымен қатар терең эмоционалды әсерімен де ерекшеленді.Күләш Байсейітова ұлттық музыканы халықаралық аренада таныстырған алғашқы қазақ әншілерінің бірі болды. 1936 жылы ол Мәскеуде қазақ өнерінің онкүндігінде өнер көрсетіп, таланты жоғары бағаланды. 1937 жылы КСРО Халық әртісі атағын алды, Күләш Байсейітова осы атаққа ие болған тарихтағы ең жас әртіс болды.Әншінің қазақ операсы мен музыкалық мәдениетінің дамуына қосқан үлесі орасан зор. Бүгінде Қазақстанда оның есімімен көшелер, театрлар және музыкалық оқу орындары аталған.

Қадір Мырза Әли (1935-2011) – Қазақстанның халық жазушысы, тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш ақыны. Ол өз шығармашылығында ұлттық рухты, қазақ әдебиетінің дәстүрін сақтап, сонымен қатар жаңа заманауи ойларды енгізді. Оның әдеби мұрасы қазақ халқының мәдениетіне қосылған маңызды үлес болып табылады. Қадір Мырза Әли әдебиетке кішкентай кезінен қызығушылық танытқан. 11 жасында алғашқы өлеңін жазып, өз жолын бастаған. 1958 жылы Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітіргеннен кейін, ол журналист және редактор ретінде түрлі басылымдарда еңбек етті, соның ішінде "Балдырған", "Жұлдыз", "Жазушы" журналдары бар. Қадір Мырза Әли әдеби-сын және балалар әдебиетіне қосқан үлесі үшін кеңінен танымал. Оның шығармалары 5 тілге аударылған. Оның еңбектерінің арасында «Көктем», «Ой орманы», екі томдық «Домбыра», «Қызыл кітап» сияқты маңызды кітаптар бар. Сонымен қатар, оның өлеңдері мен прозасы орыс тіліне де аударылып, 13 кітап болып жарық көрген. 1992 жылы Қадір Мырза Әли Ұлттық саясат комитетінің төрағасының орынбасары қызметіне тағайындалып, республиканың қоғамдық өміріне белсене араласты. 2010 жылы оның 75 жылдық мерейтойына орай 20 томдық шығармалар жинағы жарық көрді. Қадір Мырза Әли қазақ әдебиетіндегі орны мен маңызы зор тұлға, оның шығармалары әлі де көпшілік жүрегінде мәңгілік орын алады.

Қазанғап Тілепбергенұлы – әні ғасырлар бойы тыңдармандардың жүрегін тербеткен қазақтың ұлы күйшісі. 1854 жылы Арал теңізінің батысындағы Ақбауыр қаласында дүниеге келген. Бала кезінен домбыра үніне әуестеніп, оның талантын байқаған әкесі оған арнайы аспап жасап беріп, бұл жас музыканттың шығармашылық жолының басталуы болды.Қазанғаптың алғашқы күйі «Бай ат» 1875 жылы жазылды. Ол бүкіл Қазақстанды аралап, халық музыканттарымен кездесіп, өз техникасы мен стильін байытты. Оның күйлері өмір, адамның қадір-қасиеті, табиғаттың әсемдігі мен күрделі тарихи оқиғалар туралы философиялық толғаулар болып табылады. Қазанғаптың шығармаларында трагедиялық сәттер мен айтыстар көрініс табады, оның «Айтыс», «Менің дәуірім», «Қызыл керуен» секілді күйлері қазақ халқының рухани әлемін, сол кездегі тарихи оқиғаларды ашып көрсетеді.Қазанғаптың музыкалық мұрасы өте бай, ол 120-дан астам күй шығарған. Оның күйлері оркестрлерде орындалады, сондай-ақ концерт сахналарында жиі орындалады. Көптеген музыкалық колледждер мен өнер мектептері оның есімімен аталады. Қазанғаптың күйлері қазақ даласының үні, азабы, қуанышы мен мәңгілік даналығының көрінісі болып табылады.

Қалибек Қуанышбаев (1893-1968) – Қазақстанның кәсіби театр өнерінің негізін қалаушылардың бірі, КСРО халық әртісі (1959). Ол Қазақстанның мәдени өміріне зор ықпал еткен тұлға. Қалибек Қуанышбаев 1893 жылы Қарқаралы ауданындағы Сарытау болысында дүниеге келген. 1916 жылы Белоруссиядағы қорғаныс құрылыстарында жұмыс істеп, кейін Омбыдағы тері зауытында және мал шаруашылығында қызмет атқарған. Қазан төңкерісін қолдап, біраз уақыт ауылдық кеңесті басқарған. Сахналық қызметі 1920 жылдары басталды. Алғашқы өнерін Қоянды жәрмеңкесінде халық әзілкеші ретінде көрсетіп, кейіннен қазақ театрының дамуына үлкен үлес қосты. Қалибек Қуанышбаев 1928 жылы Алматыға көшіп келіп, М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрында 1964 жылға дейін жұмыс істеп, 150-ден астам рөлді сомдады. 1937 жылдан бастап ол киноға түсе бастады, радио мен сахнаға пьесалар, сатиралық әңгімелер мен өлеңдер жазды. Оның «Түйреуіш» және «Шаншарлар» жинақтары кеңінен танылды. 1943 жылы Бүкілодақтық большевиктер коммунистік партиясына мүшелікке қабылданды. 1959 жылы КСРО халық әртісі атағын алды. Қалибек Қуанышбаев 1968 жылы 7 маусымда қайтыс болды. Оның есімі Астанадағы Қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық-драма театрына беріліп, ол Қазақстанның мәдениет тарихында маңызды орын алады.

Қорқыт ата – VIII ғасырда Сыр бойында бұрынғы Жанкент қаласы маңында өмір сүрген батыр, атақты ақын, асқан күйші. Сонымен бірге ол туралы көптеген аңыздар сақталған. Ел аузындағы аңыздарда Қорқыт ата мәңгі өлмейтін өмір іздеуші, мәңгілік өмір үшін қайтпас күрескер сипатында айтылады. Бірақ ол өмірінің соңында өлмейтін нәрсе жоқ екен деген пікірге келеді. Енді Қорқыт ата мәңгілік өмірді қобыз сарынынан іздейді екен. Ұлы күйшіге өзі іздеген мәңгілік өмір оның өнерінде сияқты көрінеді. Ол күйлерін толласыз тартып, дүниеден өтеді. Өзі өлгенмен артында күйлері, ұлғатты сөздері қалады. Ал әдебиет тарихында деректі түрде Қорқыт ата кітабы бар. Қорқыт ата кітабы осы күнге дейін Дрезден қаласында он екі жырдан тұратын қолжазба күйінде және Италияда алты жырдан тұратын қолжазба күйінде сақталып келеді. Қорқыт ата кітабын VIII ғасырларда және одан да бұрын туған аңыздардың жинағы деуге болады. Оларды жыр түрінде жазған-Қорқыт ата. Кітапта қазақ халқының құрылуына тікелей қатысы бар, тарихта белгілі оғыз тайпаларының тағдырына байланысты оқиғалар баяндалады. Қорқыт ата кітабы мынадай жырлардан тұрады: "Дерсе хан ұлы Бұқаш туралы жыр", "Қазан бектің ауылын жау шапқаны туралы жыр", "Оғыз қаған жыры" т. б. Қорқыт ата кітабының жырлары оғыз тайпасының туған жерін, елін сыртқы жаулардан қорғау үшін қан майданға шыққан алып батырларының ерлігі туралы толғайды.

Құдайберген Сұлтанбаев – көрнекті қазақстандық актер, театр педагогы және қоғам қайраткері, оның есімі отандық мәдениет тарихына мәңгілікке жазылды. Оның театр, кино және юмор жанрын дамытуға қосқан үлесі баға жетпес. Ол 1974 жылы Қазақ мемлекеттік өнер институтының актерлік факультетін бітіргеннен кейін М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері атанды. Театрда ол 20 жылға жуық жұмыс істеп, көрермендердің сүйіктісіне айналған жарқын сахналық образдар жасады. Құдайберген Сұлтанбаевқа нағыз халықтық танымалдылық "Тамаша" юмористикалық бағдарламасына қатысуының арқасында келді, онда ол тек ойнап қана қоймай, продюсер ретінде де өнер көрсетті. Оның өткір әзілі, артистизмі және бірегей тұсаукесері оны Қазақстанның ең сүйікті комиктерінің біріне айналдырды. Актерлік қызметінен басқа, ол Қазақ ұлттық өнер академиясында жас таланттарға өз шеберлігін үйретіп, педагогикамен белсенді айналысты. Оның еңбегі көптеген марапаттармен, соның ішінде "Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген әртісі" (1983) және "Қазақстанның халық әртісі" (1996) атақтарымен атап өтілді. 2008 жылы ол өнерге қосқан зор үлесі үшін "Құрмет" орденімен марапатталды. Құдайберген Сұлтанбаев отандық мәдениеттің дамуына зор үлес қосып, өз ісіне адал болудың үлгісін көрсетті. 

Құман Тастанбеков - кино және театр актері, Қазақстанның халық әртісі (1993), Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1976).

Құрманғазы Сағырбайұлы (1818–1884) – қазақтың композиторы, күйші және домбырашы, қазақ халқының ұлы тұлғаларының бірі. Ол Бөкей Ордасында (қазіргі Батыс Қазақстан аумағы) дүниеге келген және бала кезінен домбырада ойнауға машық болған. Оның ұстазы белгілі күйші Ұзақ болды, бірақ көп ұзамай Құрманғазы қазақ халқының өмірін бейнелейтін бірегей әуендер жасай отырып, көптеген шеберлерден асып түсті.Оның шығармашылығы еркіндік пен тәуелсіздік үшін күрестің символына айналды. Өз күйлерінде ол қарапайым адамдардың азабын, олардың әділеттілікке ұмтылысын және рухын жеткізді. Өз көзқарастары мен кедейлерді қолдағаны үшін ол бірнеше рет билік тарапынан қудалауға ұшырады, бірнеше рет қамауға алынып, түрмеде отырды. Оған қарамастан, оның музыкасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, шарықтай берді.Күйшінің ең танымал шығармаларының қатарында – “Сарыарқа”, “Адай”, “Кішкентай”, “Балбырауын”, “Түрмеден қашқан” туындылары бар. Бұл күйлер халықтың күшін, ерік-жігерін және табандылығын көрсететін шығғармаларға айналды. Бүгінде Құрманғазының музыкасы Қазақстанда ғана емес, одан тыс жерлерде де орындалады, ал оның есімі Қазақ ұлттық халық аспаптары оркестріне берілді. Күйшінің шығармашылығы Қазақстан мәдениетінде ерекше орын алады, оның ұлттық музыканың дамуына қосқан үлесі өлшеусіз.

1950-1990 жылдар аралығында Ләзиза Аймашева қазақ телевизиясының дамуына зор үлес қосып, ұлттық мәдениеттің нағыз жанашырына айналды. Алматы медицина институтын бітіріп, дәрігерлік жолды таңдаған ол кейін шығармашылыққа ден қойып, қазақ теледидарының алғашқы дикторы атанды. Ләзиза Аймашеваның дауысы әр отбасыға таныс еді – оның экраннан естілген жылы сөздері тыңдармандарды баурап алды. Өзінің кәсіби шеберлігі мен талантының арқасында ол қазақ телевизиясының жаңа биіктерге шығуына ықпал етті. Ләзиза Аймашеваның шығармашылық мұрасында ел тарихында із қалдырған жұмыстар бар. Олардың арасында Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 20 жылдығына арналған 20 сериялы деректі фильм, сондай-ақ «Алтын жұлдызды батыр», «Маңғышлақ» хабарлары қазақ теледидарының «Алтын қорына» енді. Оның басшылығымен «Кино туралы әңгімелер», «Киноклуб-саяхат», «Табиғат және біз» сияқты көрермендердің сүйіспеншілігіне бөленген танымал бағдарламалар жасалды.Ләзиза Аймашева – тележурналистиканың дамуына өлшеусіз үлес қосқан және көптеген кәсіби дикторларды тәрбиелеген көрнекті тұлға. Жарық жұлдыз Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты атанды.

Ләйлә Сұлтанқызы – Қазақстандық телевидениенің бет-бейнесі және медиа индустриядағы ең ықпалды әйелдердің бірі. Ол тележүргізуші, продюсер, медиа менеджері және көптеген сәтті жобалардың авторы. Ләйлә Сұлтанқызының есімі сапалы контент пен батыл инновациялық шешімдермен тығыз байланысты. Ол еңбек жолын 90-шы жылдардан бастап, журналистік қызметтен телеарналардың басшылығына дейін жетті. Ләйлә Сұлтанқызының жетекшілігімен көптеген танымал бағдарламалар эфирге шықты, оның ішінде «Әйел бақыты», «ТРК Шахар» және «Қазақстан» телеарналарындағы бағдарламалар бар. Оның жетекшілігімен балалар телеарнасы «Балапан» қазақ тіліндегі балалар телевидениесін дамытудағы маңызды жобалардың біріне айналды. Сұлтанқызы үнемі тың идеяларды іздеп, әлеуметтік және танымдық жобалар әзірлеп, жаңа буын журналистерін шабыттандырады. Оның есімі қазақстандық БАҚ-тағы сапа, шығармашылық пен кәсібилік символы ретінде танылған.

Мағауия Хамзин – қазақтың әйгілі домбырашысы, күйші-композиторы және шертпе күй дәстүрінің көрнекті өкілі. Ол 1927 жылы 29 желтоқсанда қазіргі Қарағанды облысында дүниеге келген. Мағауияның күйшілік жолында әкесі Хамза және әйгілі Аққыз күйші ерекше рөл атқарған. Алғашқы талантын көрсете бастаған кезінде Тәттімбеттің “Сарыжайлау” күйін орындап, күйші ретінде танылған. 1949 жылы Алматы музыка училищесін тәмамдаған Мағауия Хамзин Қарағанды филармониясында өнер көрсетіп, кейіннен Қазақтың халық аспаптар оркестрінде қызмет етті. Ол сондай-ақ "Қазақконцерт" бірлестігімен жұмыс істеп, ұлттық дәстүрлі күйлермен қатар заманауи тақырыптарға арналған шығармаларды да туындатты. Оның шығармалары арасында «Қосбасар» (екі нұсқасы), «Шахтар күйі», «Космонавтар», «Алтын астық», «Жайлау», «Жарыс», «Амангелді туралы күй», «Шопан күйі», «Белгісіз солдат», «Тоқырауын толғауы», «Жаспас» сияқты күйлер бар. Мағауия Хамзин қазақ күй өнерінің нағыз шебері ретінде танылды. Оның шығармашылығы қазақ мәдениетіне елеулі үлес қосып, күй өнерін жаңаша деңгейге көтерді. 1998 жылы Құрманғазының 175 жылдығына арналған халықаралық фестивальде, күйші Рысбай Ғабдиевпен бірге “Дәстүрлі музыка өнеріне сіңірген зор еңбегі үшін” марапатталды. Мағауия Хамзиннің шығармашылығы мен өнері қазақ күй өнерінің дамуына үлкен әсер етті және оның есімі қазақ музыкасының тарихында мәңгі қалады.

Майра Мұхамедқызы (сондай-ақ Майра Керей деген атпен де танымал) – қазақстандық опера әншісі (сопрано), париждік «Гранд Операның» алғашқы қазақстандық солисі. Ол 1969 жылы 5 қыркүйекте Қытайдың Құлжа қаласында музыканттар отбасында дүниеге келген: әкесі танымал композитор және қазақ халық әндерін жинақтаушы, анасы – әнші және халық әртісі болған. 1987 жылы Майра Қытай Орталық ұлттар университетінің музыка факультетін, содан кейін Бейжің консерваториясын бітірді. 1994 жылы Қазақстанға көшіп келіп, Алматыдағы Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі болды. 1998 жылы Чайковский атындағы Халықаралық конкурста үшінші орынды иеленіп, Қазақстаннан шыққан алғашқы лауреат атанды. 2002 жылы Майра Париждегі «Гранд Операмен» екі жылдық келісімшартқа отырып, Пуччинидің «Богема» операсында Мюзетта рөлінде дебют жасады. Ол сондай-ақ Пласидо Домингоның шақыруымен Вашингтон операсында Чайковскийдің «Орлеандық қыз» операсында рөл ойнады. Оның репертуарында Доницеттидің «Махаббат сусыны», Мейербердің «Африкалық» және басқа да операларында партиялары бар.2015 жылдың желтоқсанында Майра «Астана Операға» жетекші солист ретінде шақырылды. Әнші Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2008) және «Отан» орденінің иегері (2020). 2024 жылы оған Қазақстанның Халық әртісі атағы берілді.Майра Мұхамедқызының жары Ақсан Асхатұлы – мотокросстан Азияның екі дүркін чемпионы және мотожарыстан Қытайдың он дүркін чемпионы. Ерлі-зайыптылардың 2012 жылы 2 ақпанда дүниеге келген Аида есімді қызы бар. Әншінің мөлдір дауысы мен шеберлігі сыншылар мен көрермен тарапынан жоғары бағаланды. Майра үлттық ерекшелігімізді паш етіп, халықаралық опера сахнасында өнерін көрсетіп келеді.Оның қазақ опера өнерінің дамуына және қазақстандық мәдениетті халықаралық аренада танымал етуге қосқан үлесі орасан зор.

Малбағар Меңдіқұлов – қазақ сәулет өнерінің негізін қалаушылардың бірі, еліміздің қала құрылысы мен сәулет саласына өлшеусіз үлес қосқан тұлға. Ол 1909 жылы Орынбор губерниясында дүниеге келген. Орталық Азия индустриалды институтын бітіріп, кейін Өзбекстанда еңбек етіп, Ташкенттің маңызды сәулет нысандарын жобалауға қатысқан. Олардың ішінде Навои атындағы театр мен Ұлы Ташкент каналының Ангрен сифоны ерекше орын алады. 1941 жылы Ташкент қаласының бас сәулетшісі болып тағайындалып, кейін Өзбекстан сәулетшілер одағын басқарды.Кейінгі жылдары Қазақстанда сәулет өнерін дамытуға белсене араласты. Алматы қаласындағы Неке сарайы, шарап зауытының әкімшілік ғимараты, «Қарлығаш» дәмханасы, «Айнабұлақ» кешені, сондай-ақ Жамбыл Жабаев пен Мұхтар Әуезов ескерткіштері оның маңызды жұмыстарының қатарында. Сонымен қатар, Семей қаласындағы Абай атындағы мұражайдың қайта жөндеу жұмыстарын жүргізді. Ол Мәскеудегі Бүкілресейлік ауыл шаруашылығы көрмесіндегі Қазақстан павильонының жобасын жасаған сәулетшілердің бірі болды.1957 жылы КСРО Құрылыс және сәулет академиясының корреспондент-мүшесі атанды. Өмірінің соңына дейін сәулет өнерін зерттеп, жастарды оқыту ісіне өз үлесін қосты. 1986 жылы қайтыс болып, Алматыдағы Кеңсай зиратына жерленді. Оның еңбектері Қазақстан сәулет өнерінің дамуына зор ықпал етті.

Марат Бейсенғалиев – әлемдік сахнада танымал болған қазақстандық скрипкашы және дирижер.1962 жылы Алматы қаласында дүниеге келген. К. Байсейітова атындағы республикалық музыкалық мектепті бітірген, содан кейін Алматы консерваториясында және Мәскеу консерваториясында оқыған, онда Валерий Климовтың жетекшілігімен аспирантураны аяқтаған.1989 жылы Алматы қаласында «Алтын Алма» камералық оркестрін құрды. Сол жылы ол Англияға гастрольдік сапарға аттанды, онда оның талантын дыбыс жазу индустриясының өкілдері байқады. Кейінгі жылдары ол әлемдегі ең ірі лейблдермен 14 альбом шығарды, оның ішінде «Naxos» және «Sony».35 елде белсенді түрде гастрольдік сапармен болды, ал 2006 жылы Үндістандағы алғашқы кәсіби симфониялық оркестрді құрды. 2011 жылы Букингем сарайында ханзада Чарльздың алдында өнер көрсетті.Бейсенғалиев Sony BMG Алтын дискісімен марапатталды. 2017 жылы ол өзінің 55 жылдығын концерттер сериясымен атап өтті, Сондай-ақ Астанада «Дыбыс энергиясы» атты ауқымды шоу ұйымдастырды.

Мәдина Ералиева – ұлы қазақ әншісі, ұлттық эстрада мен фольклор өнерінің тарихында айрықша із қалдырған тұлға. Оның таза дауысы (колоратурлы сопрано) және терең оймен орындаған әндері тыңдаушылардың жүрегіне жол тапты. 1954 жылы Қызылорда облысында дүниеге келген Мәдина Ералиева музыкалық білімін Қызылорда педагогикалық училищесінде алып, кейін Қазақ әйелдер педагогикалық институтын бітірді. Әншілік мансабы Институттың әдебиет және өнер факультетінде басталды, бірақ шынайы танымалдыққа ол Алматы облыстық филармониясының солисті ретінде жетті, бұл жерде өмірінің соңына дейін жұмыс істеді. 2000 жылы автомобиль апатынан қайғылы түрде қаза тапқанымен, оның есімі тыңдаушылардың жүрегінде мәңгі қалды. Алматыда оның есімімен аталған көше мен Қызылордада мәдениет сарайы бар, онда әншінің естеліктері сақталған музей ашылған. Мәдина Ералиева көптеген марапаттарға ие болды, оның ішінде Қазақ ССР-нің және Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген артисті атақтары, сондай-ақ Өзбекстан Республикасының Құрмет грамотасы бар. Оның өмірі мен шығармашылығы туралы «Мәдина» (2002) және «Қазақтың Мәдинасы» (2013) атты кітаптар жарық көрді.Мадина Ералиеваның шығармашылық мұрасы тек әндермен ғана шектелмейді, ол қазақ музыкалық мәдениетінің дамуына қосқан зор үлесімен де ерекшеленеді.

Меруерт Қаратайқызы Өтекешева – аты аңызға айналған актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, "Құрмет" орденінің иегері. 1969-1973 жылдары қазақ мемлекеттік Құрманғазы атындағы өнер институтының театр факультетін, КСРО халық әртісі Хадиша Бөкееваның класы бойынша бітірді. Бұдан кейін Мұхтар Әуезов театрының актерлік құрамында үзіліссіз еңбек етті. Театрдағы алғашқы рөлі Шыңғыс Айтматовтың "Құс жолы" повесі бойынша сахналанған "Ана-Жер-ана" спектакліндегі Әлиман рөлі болды. Аталған туындыны 1973 жылы Әзербайжан Мәмбетов сахналаған болатын. Сондай-ақ, театр қабырғасында жүріп ұлттық классика мен заманауи драматургиядан Мұхтар Әуезовтің "Қарагөзінде" Қарагөздің, "Еңлік-Кебек" дастанында Еңліктің, Тахауи Ахтановтың "Жоғалған досында" Ғайнидің, Дулат Исабековтің "Әпкесінде" Гауһардың, Әлжаппар Әбішевтің "Кәусарында" Кәусардың, Асқар Сүлейменовтің "Жетінші палатасында" медбикенің, Сәбит Мұқановтың "Мөлдір махаббатында" Бәтестің анасының, Роза Мұқанованың "Мәңгілік бала бейнесінде" депутат Күләштің, Тынымбай Нұрмағамбетовтің "Ескі үймен қоштасуында" ананың рөлін сомдады. Меруерт Өтекешова театр өнерінің жұлдызы болып қана қоймай, кино әлемінде де бірегей рөлдерімен халық көзайымына айналды. "Қыз Жібек", "Ғани Мұратбаев", "Ұлдың оралуы", "Қосымша сұрақтар", "Тентек балалар", "Аждаһа жылы", "Өрнек", "Өтелмеген парыз", "Жауын", "Ақ бақсы", "Шоқан Уәлиханов", "Қазақфильм", "Қырғызфильм", "Махамбет", "Арман қала", "Секіріс" фильмдерінде әртүрлі рөлді сомдады. Мұнымен қатар, соңғы рет 2010-2012 жылдары аралығында "Хабар" агенттігінің "Жаным" телехикаясында ойнаған болатын. 1982 жылы "Қарагөз" қойылымындағы Қарагөз рөлі үшін Мәскеудегі бүкіл одақтық жастар шығармашылығы байқауының лауреаты атанды. 1982 жылы Қазақстан еңбек сіңірген әртісі атағын иеленіп, республикалық "Жігер" фестивалінің лауреаты болды. 1991 жылы КСРО кинематографистер одағының мүшесі болып, 2008 жылы "Құрмет" орденінің иегері атанды. Бұдан өзге 2016 жылы "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалімен марапатталды.

Міржақып Дулатов – қазақ ақыны, жазушы, журналист, драматург, «Алаш-Орда» қозғалысы жетекшілерінің бірі. 1885 жылы 25 қарашада Торғай облысында дүниеге келген. Ерте жастан ата-анасынан айырылды – анасы 2 жасында, әкесі 12 жасында қайтыс болды. Бастауыш мектепті, содан кейін орыс-қазақ училищесін (1902) бітіріп, ауыл мұғалімі болды. Оның тәлімгері Ахмет Байтұрсынов болды, онымен Міржақып әдебиет пен саясатта ынтымақтасты. 1904 жылы Қарқаралыда Әлихан Бөкейхановпен танысты. 1907 жылы Дулатов Санкт-Петербургке бүкілресейлік кадеттер съезіне қазақ конституциялық демократтар партиясының делегаты ретінде барды. Ол жерде «Жастарға» поэмасын жариялаған «Серке» журналын құрды. 1910 жылы Міржақып Дулатов қазақтың алғашқы романы «Бақытсыз Жамал» шығармасын жазды. Онда қазақ қоғамындағы әйелдердің мәселелерін ашты. Сонымен қатар ол қазақ реформаторларының бірі болды. Оның қызметі биліктің күдігін тудырды және 1911 жылы Семейде «Жұмбақ» өлеңі үшін қамауға алынды, онда император II Николайды астарлап келеке етті. Ол 2 жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ кейін жазаны 2000 рубль айыппұлмен ауыстырды.Босатылғаннан кейін Дулатов Ахмет Байтұрсыновпен бірге құрған «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетінде белсенді түрде жарияланды. 1913 жылы «Азамат» поэмасын жариялады.1917 жылы Орынбордағы Бірінші бүкілқазақ съезінің ұйымдастырушысы болды, онда «Алаш» партиясы құрылды, ал кейін Алаш Орда үкіметінің құрамына кірді.1920 жылы Алаш автономиясы талқандалғаннан кейін саясаттан кетіп, баспа және педагогикалық қызметпен айналысты. 1928 жылы араб әліпбиін жоюға қарсы шығып, оны қазақ тілі мен мәдениетіне төнген қатер деп санады.

Мақатаев Мұқағали Сүлейменұлы (1931 жылы дүниеге келіп, 1976 жылы дүниеден өткен. Шын аты Мұхаммедқали) – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын. Ол 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысы, қазіргі Райымбек ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. ъАуыл орта мектебін 1948 жылы бітіріп, өз ауылында комсомол, кеңес қызметтерінде болған. Кейін аудандық газетте әдеби қызметкер, Қазақ радиосында диктор болған. Ол 1962 жылы Алматыға қоныс аударып, әдеби ортаға етене араласа бастайды. Алматы Шет тілдері институтының неміс тілі, Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультеттерінде оқып және Мәскеудегі М. Горький атындағы әлем әдебиеті институтында білім алады. Мұнан соң «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің (1962-1963 жылдары), «Мәдениет және тұрмыс» (қазіргі «Парасат») (1963-1965 жылдары), «Жұлдыз» (1965-1972 жылдары) журналдарының редакциясында, Қазақстан Жазушылар одағында (1972-1973 жылдары) қызмет атқарады. Мұқағали Алматыдағы қазақ әдебиеті мен өнерінің қаймақтары шоғырланған ортада өткерген аз ғана жылдар ішінде өзіндік дара үнін, суреткерлік қайталанбас дарынын танытып, өнімді еңбектене білді. «Ильич» (1964), «Армысыңдар достар» (1966), «Қарлығашым келдің бе?», «Мавр» (1970), «Аққулар ұйықтағанда» (1973), «Шуағым менің» (1975) атты жыр жинақтарын көзінің тірісінде жариялап үлгерді. Мұқағали поэзиясының қайнар көзі, шабыт тұғыры туған елі, өскен жері, Отан тағдыры, замана тынысы, замандастарының арман аңсары. Осының бәрін Мұқағали жас дарынға тән қайталанбас шеберлікпен, тәңірдің таңдайынан төгілгендей поэтикалық мінсіз үйлесіммен, әр жүрекпен тіл табысар сыршыл да шыншыл сезіммен, нағыз поэзияға ғана тән бейнелі образдармен бедерлеп, өлмес өнер деңгейінде туындатып отырған.Аз ғұмыры ішінде бірнеше лирикалық жыр жинағы мен дастандарын ұсынған. Жыр аудармасы саласында Шекспирдің сонеттерін, Дантенің «Құдіретті комедиясын» қазақшалады. Ақынның «Саржайлау», «Сөнбейді әже, шырағың», «Кел, еркем, Алатауыңа» өлеңдеріне сазгер Н.Тілендиев ән шығарған.Ақынның туған ауданында бір орта мектеп, Алматы қаласында көше және гимназия оның есімімен аталады.Ақынның тұңғыш өлеңдері “Қырман басында”, “Қойшы бала – Әкітай” ауданындағы “Советтік шекара” газетінде жарияланды (1949). “Інімнің ойы”, “Шебер” өлеңдері “Жастық жыры” атты жинаққа енді (1951). Алғаш Мұқағали талантын бағалаған Ә. Тәжібаев: “Өзіңнен де жігерлілеу, оттылау жас жеткіншек жеткенде, мақтанбасқа бола ма?!” деген еді (“Қазақ әдебиеті”, 18.03.1960). Ол 1976 жылдың 27 наурызында Алматыда дүниеден өткен.  

Мұхтар Омарханұлы Әуезов – көрнекті қазақ жазушысы, драматург және ғалым. Ленин (1959) және Сталин сыйлықтарының (1949) лауреаты, Қазақ КСР ҒА академигі (1946). Оның «Абай жолы» роман-эпопеясы әлем әдебиетінің классикасына айналды. Әуезовтің тарихи тақырыпқа баруының тамыры тереңде жатыр. Тұңғыш көркем туындысы «Еңлік-Кебек», онан кейін «Хан Кене» мен «Қилы заман», «Айман-Шолпан», «Қарақыпшақ Қобыланды» драмалары да осыны аңғартады. Бұлардың кейбіреуі ел арасында кең тараған, бұрыннан белгілі сюжетке құрылса, «Хан Кене», «Қилы заман» тарихта болған нақтылы оқиғаларды арқау еткен. Әуезов 20 жылдардың өзінде проза мен драматургияда келелі туындылар беріп, қазақ әдебиетінің классигіне айналды. Отызыншы жылдары бір топ әңгіме («Қасеннің құбылыстары», «Іздер», «Шатқалаң», «Құм мен Асқар», «Бүркітші»), пьесалар («Айман–Шолпан», «Тас түлек», «Шекарада», «Түнгі сарын») жазады. 1936 жылы «Қазақ әдебиеті» газетінде «Татьянаның қырдағы әні» дейтін прозалық үзінді жарияланды. Бұл – болашақ романның бір тарауы еді. Осыдан соң, 1940 жылы, Л.Соболевпен бірлесіп «Абай» трагедиясын жазды. Мұхтар Омарханұлы 15 жыл бой «Абай жолы» атты өзінің 4 томдық даңқты тарихи роман эпопеясын жазды. Мұның «Абай» аталған бірінші кітабы 1942 жылы, екіншісі 1947 жылы жарық көрді. Орыс тіліне аударылған. «Абай» романының екі кітабы 1949 жылы 1 дәрежелі КСРО Мемлекеттік сыйлығын алды. Төрт кітаппен біткен эпопея 1959 жылы Лениндік сыйлыққа ие болды. «Абай жолы» 30 тілге аударылып, дүйім дүние оқырманынан өте жоғары баға алды.Көркем тәржіме жұмысына белсене атсалысып, И. Тургеневтің «Дворян ұясын» аударды, КСРО жазушыларының ІІ съезінде көркем аударма туралы арнаулы баяндама жасасты.Ғалым, педагог Әуезов қазақ әдебиеті тарихын зерттеу, әдебиет кадрларын даярлау жөнінде шексіз көп еңбек сіңірді. Абайтану ғылымының негізін салды, көп томды «Қазақ әдебиеті тарихының» қазақ фольклорына арналған томының (1960) негізгі авторы және редакторы болды. Қырғыздың «Манас» эпосы туралы монография жазды.КСРО Жазушылар одағы Президиумының, Бейбітшілікті қорғау кеңесі комитетінің, Лениндік сыйлықтар жөніндегі комиссияның мүшесі, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, Қазақ мемлекеттік университетінің көп жылдар бойы профессоры болған Әуезов 4-5 сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты ретінде де зор қоғамдық міндет атқарды.«Абай жолы» эпопеясынан кейін дәуір шындығын суреттейтін кең ауқымды жаңа эпопея жазуға кіріскен еді. Соның «Өскен өркен» атты кітабының нұсқасын салып кетті. Ол 1962 жылы жарияланды.Әдеби еңбегі үшін жазушы 1957 жылы Ленин орденімен марапатталды. 1961 жылы 27 маусымда қайтыс болғаннан кейін, республика үкіметінің қаулысымен Қазақ КСР ҒА Әдебиет және өнер институтына, Қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрына Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің есімі берілді. Жазушының әдебимемориалдық музейі ашылды, Алматы қаласының бір ауданы, бірқатар мектептер, көшелер қаламгер есімімен аталады. Туғанына 100 жыл толуына орай мерекесі ЮНЕСКО шешімімен дүниежүзілік деңгейде аталып өтті. Шығармалар жинағының 50 томының 36 томы жарық көрді (1998-2008).

Мұхтар Мағауин - қазақтың көрнекті жазушысы, әдебиет зерттеушісі, тарихшы, филология ғылымдарының докторы. Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1984), Қазақстанның халық жазушысы (1996).

Мұхтар Шаханов – 1942 жылы 2 шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы, Шілік ауылында дүниеге келген. Жеті жылдық мектепті бітірген соң, трактордың тіркеушісі, облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газетінде корректор, әдеби қызметкер, «Лениншіл жас» газетінде оңтүстік облыстар бойынша меншікті тілші, Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы, республикалық «Жалын» журналының бас редакторы, т.б. қызметтер атқарды. КСРО халық депутаты, КСРО Жоғарғы Кеңесінің мүшесі, ҚР Халық депутаты болды. 1993-2003 жылдары Қазақстан Республикасының Қырғыз республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметінде болды. 2003-2004 жылдары «Жалын» журналының бас редакторы, әлем ойшылдарының басын біріктіретін «ХХІ ғасыр және Руханият» атты халықаралық элита клубының Президенті. 2004 жылы ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болды. Көптеген өлең кітаптарының және халық арасына кең тараған бірқатар әндердің авторы. Балладалары мен поэмалары дүние жүзі халықтарының 20-дан астам тілдеріне аударылған. «Махаббат заңы», «Сенім патшалығы», «Сократты еске алу түні» атты драмалары республикамызда және шетел театрларында қойылған. Ш. Айтматовпен бірлесіп жазған «Құз басындағы аңшының зары» атты эссе кітабы мен «Сократты еске алу түні» драмасы көптеген тілдерге аударылған. «Шыңғыс ханның пенделік құпиясы» драмалық туындысы негізінде Украинаның Довженко атындағы киностудиясы екі сериялы телефильм шығарды. «Уақыт бедерлері», «Зерде кітабы» атты жинақтары орыс тілінде шықты. Қырғыз Республикасының Халық ақыны (1994), Қазақстан Республикасының Халық жазушысы (1996), БҰҰ Қоршаған орта бағдарламасы сыйлығының, Қазақстан және Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлықтарының, Түрік Республикасының «Түрік дүниесіне қызметі үшін» халықаралық сыйлығының және Қырғыз Республикасы халықаралық «Руханият», түрік дүниесі жазушылар бірлестігінің «Шахрияр», ЮНЕСКО-ның «Боорукер» клубы сыйлықтарының иегері. 2002 жылы «Жазагер жады космоформуласы» шығармасы үшін Калифорния Ғылым, индустрия, білім және өнер академиясының А. Эйнштейн атындағы алтын медалі, Түркияның Гебзе қаласында «Түркі тілдес халықтар арасындағы ең үздік әлем ақыны» сыйлығы берілген. «Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін», «Еңбектегі ерлігі үшін» медальдарымен марапатталған.

Нағима Есқалиева – қазақ эстрадасының аңызы, еліміздің музыкалық өнеріндегі жарқын тұлғалардың бірі. Ол 1954 жылы 3 наурызда дүниеге келген. Қазақстанның халық әртісі (1999) және Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі (1985), өзінің ерекше дауысымен және сахналық өнерімен көпшіліктің сүйіспеншілігіне бөленген.Нағима Хабдулқызы жас кезінен сахнаға қызығып, музыкалық білім алды. Ол республикалық эстрада және цирк өнері студиясын (ЛакиКесоглу сыныбы) және Чайковский атындағы музыкалық колледжді бітірді. 1977 жылы өнер жолын «Қазақконцерт» ұйымында бастады, кейіннен «Гүлдер» ансамблінің мүшесі болды. 1985 жылы «Медеу» ансамбліне қосылды, онда да өзінің ерекше орындаушылық қабілеттерін көрсете білді.Нағима Есқалиева қазақша халық әндерінен бастап, кеңестік және заманауи эстрадалық шығармаларды мәнерлі орындады. Оның дауысы қазақ эстрадасының дамуына зор үлес қосты. Ол Чехословакия, Моңғолия, Алжир, Куба, ГДР мен Дания сияқты елдерде гастрольдерде болып, әлемнің түрлі түкпірлерінде қазақ музыкасын танытты.Сонымен қатар, Нағима Есқалиева отандық вокалдық шоулардың белсенді қатысушысы болды, оның ішінде SuperStarKZ және X-Factor Қазақстан жобаларының қазылар алқасының мүшесі болды. Ол қазақ эстрадасының жаңа ұрпағын тәрбиелеу мен дамуына үлкен ықпал етті.Нағима Есқалиева – қазақ мәдениетінің алтын қорында өз орны бар тұлға, оның шығармашылық жолы мен өнері ұрпақтан-ұрпаққа үлгі болып қала береді.

Нұрғали Нүсіпжанов – 1937 жылы 5 қаңтарда туған – қазақтың көрнекті әншісі, Қазақстан Республикасының халық әртісі (1993), Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының (1982) иегері. Ол Қазақ мемлекеттік консерваториясының вокал факультетін 1964 жылы бітірген. Нүсіпжанов өзінің еңбек жолын Қазақ опера және балет театрының солисті ретінде бастаған, кейін Қазақ филармониясында және Қазақ радиосында музыкалық қызмет атқарған. Оның шығармашылығы қазақтың халық әндерін, сондай-ақ атақты композиторлардың шығармаларын қамтиды. Нұрғиса Тілендиевтің көптеген вокалдық шығармаларының алғашқы орындаушысы ретінде танылған. Ол сондай-ақ «Жазир» ансамблінің мүшесі болып, көптеген концерттер мен шығармашылық жобаларға қатысқан. Нұрғали Нүсіпжановтың репертуарында қазақтың халық әндерімен қатар Роза Бағланова, Бибігүл Төлегенова, Роза Рымбаева, Мақпал Жүнісова сынды аңыздармен бірге орындаған шығармалар да бар. Оның жеке концерттері Қазақстанның түкпір-түкпірінде және шетелде Еуропа, Азия және Африка елдерінде үлкен сұранысқа ие болды. Нұрғали Нүсіпжанов бірнеше марапаттардың иегері, соның ішінде "Құрмет", "Парасат", "Барыс III" ордендерімен марапатталған. Ол Алматы қаласының азаматы және Өзбекстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері.

Нұрғиса Тілендиев – композитор, дирижер, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Халық қаһарманы.Дәулескер домбырашы 1925 жылы 1 сәуір күні Алматы облысы, Іле ауданында дүниеге келген.Әртүрлі жылдары Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының дирижері, Қазақтың халық аспаптар оркестрінің бас дирижері, Қазақфильм киностудиясы музыка редакциясының бас редакторы, 1981 жылдан Отырар сазы фольклорлық-этнографиялық ансамблінің ұйымдастырушысы әрі көркемдік жетекшісі қызметтерін атқарды.Алтын таулар операсының (Қ.Қожамияровпен бірге), Достық жолымен балетінің (Л.Степановпен бірге), Ортеке балет-поэмасының, Менің Қазақстаным кантатасының, оркестрге арналған Поэма, Ата толғауы, Ақсақ құлан, Аққу, Арман, Махамбет, Көш керуен поэмалары мен Халық қуанышы, Қайрат, Жеңіс салтанаты атты кіріспелердің, 400-ге тарта ән мен романстың авторы. 50-ден астам драмалық қойылымға, 19 көркем фильмге, 17 мультипликациялық фильмге, 14 деректі-хроникалық фильмге музыка жазды. Бірегей тұлға екі рет Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.

Нұрлан Алтайұлы Өнербаев 1961 жылы 4 қарашада Оңтүстік Қазақстан облысы, Төле би ауданы, Көксаек ауылында дүниеге келген. 1980 жылы Қазақ мемлекеттік драма театры жанындағы театр студиясын, ал 2000 жылы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің заң факультетін бітірген.1980-1991 жылдары М. Әуезов атындағы академиялық драма театрында актер болып жұмыс істеді. 1990-1998 жылдары "Қазақ радиосын" басқарды, содан кейін эстрадалық-симфониялық оркестрінің солисі, "Хабар" агенттігінің дубляж тобының аудармашысы және жетекшісінің орынбасары болды. 1998-2002 жылдары Президенттік оркестрдің жетекші солисі және шығармашылық тобының көркемдік жетекшісі болды. 2001-2006 жылдары қайтадан "Қазақ радиосында" жұмыс істеді, содан кейін Алматы қаласының Мәдениет департаментін басқарды. 2008-2011 жылдары ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болды.2011 жылдан бастап шығармашылық қызметпен айналысады. Оның репертуарында "Сағыныш", "Ауылым", "Әке арманы", "Анашым", "Қарағым-ай", "Айдай" және басқа да 300-ге жуық ән бар. Ол жас әншілердің репертуарына енген 70-тен астам әннің алғашқы орындаушысы.Қазақстан мәдениетіне қосқан үлесі үшін "Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі" және "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" атақтарымен марапатталған.

Нұрсұлу Елубайқызы Тапалова (1923-1998) – қазақ және совет балет әртісі, киноактриса, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі (1954). Бала кезінен сахна өнеріне қызығушылық танытып, әуесқой театр тобында өнер көрсеткен. 13 жасында Қазақ академиялық опера және балет театры жанындағы би мектебіне түсті.1936-1939 жылдары театрдағы балет мектебінде Қ. Жандарбековтің жетекшілігімен оқыды. 1936 жылдан Қазақ академиялық опера және балет театрының балет солисі, ал 1953 жылдан бастап «Қазақконцерт» құрамында өнер көрсетті.Эстрадалық концерттер мен миниатюра жанрында жарқырап көрінді.1946 жылы 6 қарашада Л. Хамидидің «Қазақ биін» Октябрь революциясының 29 жылдығына арналған үкіметтік концертте орындады. Оның шеберлігі И. В. Морозовтың «Доктор Айболит» және М. Моисеевтің қойылымындағы «Эсмеральда» балеттерінде көрінді.Балеттен басқа, Тапалова 20-ға жуық фильмге түсіп, сахналық және кинематографиялық қызметті сәтті үйлестірді. 1947 жылы Алматы қалалық кеңесінің депутаты болып сайланды (1947-1949).1954 жылы Жамбылдағы Қазақ мемлекеттік филармониясында мансабын жалғастырып, Қазақ КСР ән және би ансамблінде өнер көрсетті. 1958 жылы Мәскеуде қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігін мерекелеуге қатысты.Нұрсұлу Тапалова қазақ балеті, эстрадасы мен киносы тарихында өзіндік із қалдырып, өзінің буынының жарқын өкілдерінің бірі болды.