Ертеде дәулетті Базарбайдың Төлеген және Сансызбай атты екі ұлы болыпты. Үлкені ержеткенде өмірлік жарын өзі таңдауға бел буады. Бір күні Төлеген өз елінен шалғайда тұратын Жібек есімді ерекше сұлу әрі ақылды қыз туралы естиді. Ұзақ жолдан тайсалмаған жігіт оны іздеп сапарға аттанады.

Жолда Төлеген Жібектің ауылында сыйлы адам саналатын Қаршығаны кездестіреді. Жолаушының мақсатын білген Қаршыға оған Жібектің еліне жетуге көмектеседі.

Төлеген үлкен көшті көреді. Оның алдынан сәнді киінген қыздар бірінен соң бірі өтіп жатады. Бірақ ұзақ жолды артқа тастап, іздеп келген аруы олардың арасында болмайды. Ақыры Жібек көрінеді.

Екі жас бір-бірін бірден ұнатады. Төлеген Жібектің ауылында біраз уақыт болып, кейін екеуі тағдырларын қосуға уағдаласады.

Алайда алдымен Төлеген еліне оралып, туыстарына хабар беруі керек еді. Жібек оны алыс сапарға жібергісі келмейді. Төлеген болса көп ұзамай қайтып келуге уәде береді.

Үйіне оралған соң әкесі оның қайтадан жолға шығуына қарсы болады. Тіпті ұлына ешкім ермесін деп бұйырады. Соған қарамастан, Төлеген берген сертінен айнымай, Жібекке жалғыз аттанады. Жолға шығар алдында ол інісі Сансызбайға: егер ұзақ уақыт оралмасам, мені іздеп шық, – деп өтінеді.

Жол үстінде Төлегенді Жібектің көңілін өзі табуды көздеген Бекежан бастаған қарсыластары аңдып жүреді. Төлеген ерлікпен шайқасқанымен, қамыс арасына жасырынған Бекежан оны садақ оғымен ауыр жаралайды. Төлеген қаза табады.

Сүйгенінің өлімін естіген Жібек қатты қайғырады. Кейін Бекежанның қылмысы әшкереленіп, ол жазасын алады.

Уақыт өте береді. Ағасының ұзақ уақыт хабарсыз кеткеніне алаңдаған Сансызбай оның ізімен жолға шығып, Жібектің ауылына жетеді. Бұл кезде Жібектің еліне жау хан қауіп төндіріп, қызды өзіне беруді талап етіп жүрген еді.

Сансызбай Жібектің қауіпті жерден кетуіне көмектеседі. Олардың соңынан қуып жеткен қарсыласын жекпе-жекте жеңеді.

Жырдың кең тараған нұсқаларының бірінде осы сынақтардан кейін Сансызбай мен Жібек Жағалбайлы еліне аттанады.

«Қыз Жібек» жыры ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа жетіп, көптеген нұсқада сақталған. Оқиға желісінің жекелеген тұстары әртүрлі болғанымен, оның негізгі өзегі өзгермейді. Ол – махаббат, адалдық, ар-намыс және берілген серттің жауапкершілігі туралы хикая.