Ертеде Тараз қаласын Қарахан есімді жас, әділ әрі батыр билеуші басқарған екен. Ол халқының қамын ойлап, елін сыртқы жаудан қорғаған. Осылайша батырлары мен ақсақалдарының зор құрметіне ие болған.

Бір күні тағдыр оны шалғайдағы бір ауылға алып келеді. Сол ауылда Айша атты сұлу қыз өмір сүріпті. Оның сұлулығы елге аңыз болғанымен, жұрт ең алдымен ақылдылығын, ибалылығын және айналасына деген мейірімін ерекше бағалайтын.

Қарахан Айшаны көрген сәттен-ақ оған ғашық болады. Айша да жас билеушіні ұнатады. Қоштасар алдында Қарахан оған құда түсетінін айтып, уәде береді.

Көп ұзамай ол уәдесінде тұрып, Айшаның ауылына құдаларды жібереді. Алайда Айшаны тәрбиелеп өсірген қария жастардың қосылуына батасын бермейді. Ол Тараз билеушісін тәрбиелеген қызына лайық көрмей, оны туған жерінен жыраққа ұзатқысы келмейді.

Қарахан үлкеннің сөзін аттай алмай, Таразға кері оралады. Ол уақыт өте келе қарияның ойы өзгерер деп үміттенеді. Бірақ айлар өтсе де, келісім берілмейді.

Ал Айша күн өткен сайын сүйгенін қатты сағынады. Ақыры ол ешкімнің келісімін күтпей, Таразға өзі баруға бел буады.

Онымен бірге бала күнінен қасында болып, туған қызындай көрген адал серігі Бабаджа-хатун да жолға шығады.

Алдарында ұзақ әрі ауыр сапар жатты. Олар кең даланы кесіп өтіп, қыраттан асып, өзендерді кешіп өтеді. Күндіз аптап ыстық қажытса, түнде айналаны түз тағысының ұлыған дауысы кернейтін.

Шаршағанына қарамастан, Айша ешқашан мұңын шақпайтын.

– Таразға аз ғана жол қалды, – дейтін ол серігіне. – Жақында қалаға жетіп, Қараханмен қауышамыз.

Бір күні олар Асы өзенінің жағасына аялдап, тынығып алмақ болады. Өзеннің суы салқын әрі мөлдір еді. Ұзақ жолдан кейін Айша сергіп алу үшін суға түсіп, Бабаджа-хатунға киімдерін жағаға жайып қоюды тапсырады.

Сол сәтте Айшаның бас киіміне улы жылан кіріп кетеді.

Судан шыққан Айша киімін киген бойда жылан оны шағып алады.

Айша жан даусымен айқайлап, жерге құлап түседі. Бабаджа-хатун бірден жанына жеткенімен, қолынан ештеңе келмейді. У денесіне тез тарап, Айшаның бойындағы әл-қуат біртіндеп жоғалады.

Өз күшімен оны қалаға жеткізе алмайтынын түсінген Бабаджа-хатун Қараханға хабар жеткізу үшін шабарман аттандырады.

Қаралы хабарды алған Қарахан бірден сүйіктісіне қарай асығады. Барынша жылдам жеткенімен, өзен жағасына келгенде Айшаның өлім аузында жатқанын көреді.

Қарахан оның қасына келіп, тізерлей отырады.

– Мен өмір бойы сенен жырақта қалғым келмегендіктен келдім, – дейді Айша әрең естілер дауыспен.

Сүйіктісін аман алып қалу мүмкін емес екенін түсінген Қарахан қасындағы діни ұстаздан екеуінің некесін қиюды өтінеді.

Неке қиылған соң, Қарахан Айшаның құлағына үш рет ақырын ғана:

– Айша, енді сен Бибі болдың, – дейді.

Сүйіктісінің үнін естіген Айша тынышталып, арада көп уақыт өтпей мәңгілікке көз жұмады.

Қарахан бұл ауыр қасіретпен ұзақ уақыт бойы келісе алмай жүреді. Ол Айшаны өмірден өткен жеріне жерлеуді бұйырып, шебер құрылысшыларды шақыртып, қабірінің үстіне кесене тұрғызуды тапсырады.

Шеберлер кесене қабырғаларын өрнекті тақташалармен көмкеріп, әрбір оюды бір-біріне ұқсатпай жасайды. Сол өрнектер арқылы олар Айшаның нәзіктігі мен Қараханның шексіз қайғысын бейнелеуге тырысады.

Айшаның қабірінің жанында Бабаджа-хатун қалады. Ол тәрбиелеп өсірген қызының мәңгілік мекенін күтіп-баптап, шырағын сөндірмей жағып, зиярат етіп келген адамдарға олардың кіршіксіз махаббаты жайындағы аңызды айтып жүреді.

Бабаджа-хатун дүниеден өткен соң, оны да Айшаның қасына жерлейді. Оның қабірінің үстіне де кесене тұрғызылады.

Аңызға сенсек, Қарахан өмірінің соңына дейін Айшаны бір сәт те ұмытпаған. Ол өзін Таразға, сүйіктісінің мәңгілік мекені көз алдынан кетпейтіндей жерге жерлеуді өсиет етіпті.

Ғасырлар өтті. Талай мемлекеттер мен қалалар тарих қойнауына сіңді. Алайда Айша бибі кесенесі бүгінге дейін сақталып, адал махаббат пен мәңгілік сүйіспеншіліктің символына айналды.

Бұл көне аңыз шынайы махаббаттың уақытқа да, қашықтыққа да бағынбайтынын, ал адал сезімнің ізі ғасырлар өтсе де халық жадында сақталатынын еске салады.