Ерте заманда Қарқаралы тауларының жартастары мен қарағайлы ормандарының арасында бір тылсым көл болыпты.

Бұл көлге бірде-бір өзен құймайтын, одан ешбір өзен бастау алмайтын. Соған қарамастан, көлдің суы ешқашан тартылмай, аптап ыстықтың  өзінде мөлдірлігі мен салқындығын жоғалтпайтын.

Жергілікті жұрт бұл көлдің суында ерекше қасиет бар деп сенген. Ауру-сырқатына шипа тілеген адамдар осында келіп, көл суымен беті-қолын жуып, тілек тілейтін болған. Сондықтан халық оны Әулиекөл деп атаған.

Әр жұма сайын көл жағасына елге сыйлы қариялар мен дәулетті байлар жиналатын. Олар мал сойып, ет асып, қымыз сапырып, дұға бағыштайтын.

Бір күні көлге Торсықбай есімді кедей жігіт келеді. Ол жоқшылық көрсе де, ешқашан мойымайтын, тапқырлығы, әзілқой мінезімен елге танылған жан екен. Қандай қиындық болса да, амалын тауып шығатын.

Көл жағасынан көтерілген түтінді көрген Торсықбай мұнда тағы да үлкен ас беріліп жатқанын аңғарады.

 «Бәлкім, маған да бір тостаған қымыз бен бір жапырақ ет бұйырар», – деп ойлайды.

Жиналған жұртқа жақындап келіп, сәлем береді де, дастарқанның шет жағына жайғасады. Алайда байлар оның ескі, тозған шапанына жақтырмай қарайды.

– Мұнда не шаруамен келдің? – дейді олардың бірі.

– Жолай өтіп бара жатқан едім. Дәмнен ауыз тиіп кетейін деп едім. Жолаушыға ас ұсыну – сауап емес пе? – деп жауап береді Торсықбай.

– Бұл дастарқан сен секілділерге жайылған жоқ, – дейді екінші бай. – Өз жөніңмен кете бер.

Торсықбай игі ниетпен берілген астан ешкімді шеттетпеу керектігін айтпақ болады. Бірақ оны тыңдағысы келген жан болмайды. Ақыры жұрт оны қуып жібереді. Торсықбай қатты ренжіп кетеді.

 «Өздеріңді мал-мүлік пен қымбат киімдерің үшін өзгеден артық санайсыңдар. Бір күні осы тәкаппарлықтарыңның сабағын беремін», – деп ой түйеді ол.

Біраз уақыт өтеді. Келесі жұмада байлар тағы да Әулиекөлдің жағасына жиналып, мол дастарқан жаяды. Мұны алдын ала білген Торсықбай ескі ешкі терілерінен қорқынышты киім тігіп алады. Оны үстіне киіп, шашын жалбыратып, бетін күйемен қаралап қояды.

Қонақтар дастарқан басына жайғасып, асқа қол соза бергенде, үлкен тастардың ар жағынан құлақ тұндырар айқай естіледі. Жұрттың бәрі жалт қарайды.

Көп ұзамай жартастың тасасынан жүн басқан бір қорқынышты мақұлық көрінеді. Ол ұзын қолдарын ербеңдетіп, үрейлі дыбыстар шығарып, жұртқа қарай баяу жақындай бастайды.

Қариялар дұға оқып, әлгі мақұлықты қайтармақ болады. Бірақ ол тоқтамайды. Қайта бұрынғыдан бетер айқайлап, жүгіре жөнеледі.

Сол сәтте байлардың бірі:

– Қашыңдар! Шайтан! – деп айғай салады.

Өзі бірінші болып тау соқпағымен төмен қарай қаша жөнеледі. Қалғандары да артына қарамай қашады.

Үрейленген жұрт көл жағасында ыдыс-аяғын да, киім-кешегін де, дайын тұрған астың бәрін де тастап кетеді.

Айнала тып-тыныш болған кезде әлгі «мақұлық» тоқтап, үстіндегі ешкі терілерін шешіп тастайды. Оның астынан күлімсіреген Торсықбай шыға келеді.

– Енді ешкім бұл дастарқан саған арналмаған демейтін болды ғой, – деп күліпті ол.

Содан кейін жайбарақат отырып, еттен тойып жеп, қымыздан қанып ішеді. Қалған азықты да жинап алып, үйіне қайтады.

Көп ұзамай бұл оқиға төңіректегі ауылдардың бәріне тарап кетеді. Бірі Торсықбайдың тапқырлығына күліп, сүйсінсе, енді бірі кедейді дастарқаннан қуған байлардың қылығын айыптайды.

Уақыт өте келе бұл оқиғаға түрлі әңгімелер қосылып, аңызға айналады. Жұрт арасында көл маңында дұғадан да, адамнан да қорықпайтын жұмбақ мақұлық көрінеді екен деген сөз тарайды. Сөйтіп, уақыт өте келе Әулиекөл атауы ұмытылып, жұрт оны Шайтанкөл деп атай бастайды.

Аңыз бойынша, тапқыр Торсықбай тәкаппар байларға осылайша сабақ беріп, таудағы көлдің атауының өзгеруіне себеп болған екен.

Бұл аңыз адамды дәулетіне не киіміне қарап бағалауға болмайтынын, ал сауап үшін жайылған дастарқаннан ешкімді шеттетпеу керектігін жеткізеді.