Құда түсу

Құда түсу – қазақтың үйлену дәстүрлерінің ең маңызды кезеңдерінің бірі. Ол екі жастың шаңырақ көтеру туралы шешімінен кейін олардың отбасыларының ресми түрде танысып, туыстық байланыс орнатуын білдіреді.

Дәстүр бойынша жігіттің әкесі мен жақын туыстары қыздың үйіне арнайы барады. Қыз жағы құдаларды қарсы алып, дастарқан жайып, екі отбасы алдағы той мен басқа да мәселелерді талқылайды.

Құдалықта әр адамның өз орны болған. Құдаларды бастап келген беделді адам «бас құда» аталған. Екі жақ бір-біріне сыйлық ұсынып, құда тарту, ат байлар, құйрық-бауыр секілді түрлі кәделер орындалған. Әр өңірде олардың орындалу тәртібі өзгеше болуы мүмкін.

Құда түсу тек келіссөз емес, үлкен мереке болған. Әзіл-қалжың, ән, айтыс, ойындар арқылы екі жақ бір-бірімен жақынырақ танысқан.

Бүгінде дәстүрдің формасы өзгергенімен, негізгі идеясы сақталған. Қазіргі құда түсу – ең алдымен екі жастың өзара шешімін қолдаған екі отбасының кездесуі.

Заң тұрғысынан неке тек кәмелетке толған адамдардың еркін және толық келісімімен жасалады. Сондықтан қазіргі құдалық жастардың таңдауын алмастырмайды, керісінше сол таңдаудан кейін отбасыларды жақындастыратын мәдени дәстүр ретінде жалғасып келеді.