Қазақы отбасында баланың жаңа киім киіп, жаңа затқа ие болуы – елеулі қуаныш. Осындай сәтте үлкендер «байғазы» деп аталатын сыйлық ұсынып, баланы қуантып отырған. Дәстүр қарапайым көрінгенімен, оның астарында балаға көңіл бөлу, қуанышын бөлісу деген мән бар.

Ертеде жаңа киімнің өзі бала үшін қуаныш болған. Ата-анасы жәрмеңкеге барып, баласына жаңа шапан, тақия, камзол не етік әкелуі мүмкін. Бала оны киіп, үйдегі үлкендердің алдына шыққанда, әжесі немесе ағасы жаңа киімін тамашалап: «Киімің құтты болсын, байғазыңды ал!» деп ақша не шағын сыйлық берген. Кейде байғазыны үйдегі үлкендер ғана емес, көрші-қолаң мен туыстар да ұсынған. Сыйлықтың көлемі маңызды емес, себебі дәстүрдің мәні баланың жаңа дүниесін атап өтіп, оған жақсы тілек айтуда болған.

Мәселен, он жасар балаға жақындары шапан сыйласа, бала оны киіп, үй ішіне көрсеткен. Мұндайда әжесі қалтасынан тиын-тебенін не сыйлығын  шығарып, «сенің байғазың» деп қолына ұстатуы мүмкін. Бала үшін бұл – жаңа киімнен кейінгі екінші қуаныш. Осындай шағын дәстүрлер отбасындағы жылуды күшейтіп, балаларды үлкендердің батасын қадірлеуге тәрбиелеген.

Қазір байғазының сыртқы сипаты өзгергенімен, дәстүрдің өзегі сақталып келеді. Балаға жаңа киім, сөмке, велосипед немесе басқа да зат сатып алынғанда, ата-әжесі, туыстары ақшалай сыйлық береді. Мысалы, оқушыға жаңа сөмке әперсе, әжесі оған «байғазың болсын» деп ақша ұстатуы мүмкін. Яғни бұрынғы тиын-тебеннің орнын қазіргі заманға сай сыйлықтар мен ақша басқан.

Байғазыны көрімдіктен ажыратудың да өзіндік ерекшелігі бар. Көрімдік – адамды немесе белгілі бір қуанышты алғаш көрген кезде берілетін сый. Мысалы, жаңа туған нәрестені көргенде немесе жаңа түскен келінді алғаш көргенде көрімдік беріледі. Ал байғазы нақты бір жаңа затқа байланысты ұсынылады. Сондықтан көрімдіктің себебі – «алғаш көру» болса, байғазының себебі – «жаңа дүниеге ие болу».

Бүгінде байғазы – сыйлық берудің ғана емес, баланың қуанышын жақындарымен бөлісудің көрінісі. Дәстүрдің осы қарапайым сипаты оның қазіргі заманға дейін жалғасуына мүмкіндік берді.