Ертеде көп жыл бойы перзент сүйе алмай жүрген бір бай өмір сүріпті. Ақыры оның ұлы дүниеге келеді. Бір күні бай жылқысын көлге айдап келіп, су бетінде жатқан қызыл бір нәрсені көреді. Оны құрықпен түртіп қалғаны сол еді, судан жалмауыз кемпір шығып, байды ұстап алады. Бостандыққа жіберу үшін ол байдың ең қымбат дүниесін – жалғыз ұлын беруді талап етеді.

Қорыққан бай ұлын беруге келісіп, оны жалмауыз кемпірге қалай қалдырудың амалын ойластырады. Ауыл жаңа қонысқа көшкенде, әкесі баласының алтын сақасын әдейі ескі жұртта қалдырып кетеді.

Сүйікті сақасының жоқ екенін байқаған бала оны алып келуге рұқсат сұрайды. Әкесі оған жылқының арасынан мінетін атын өзі таңдап алуды тапсырады.

Жылқышы балаға үйірдің арасымен жүріп өтуді және өзіне бірінші болып қараған жылқыны таңдауды кеңес етеді. Балаға алғаш қарағаны – жүні түскен, қотыр тай еді. Бірақ жүгенін кигізген сәтте оның жүні құлпырып шыға келеді. Ер салынған соң тай көз алдында өсіп, көп ұзамай алып тұлпарға айналады.

Ескі жұртқа жеткен бала алтын сақасын көреді. Оның жанында бейтаныс кемпір отыр екен.

– Өзің барып ала ғой, – дейді ол.

Бала бірден қауіптің барын сезеді. Тұлпар сақаның жанына жата қалады да, бала аттан түспестен еңкейіп, алтын сақасын іліп алады. Сол сәтте тұлпар орнынан құстай ұша жөнеледі.

Жалмауыз кемпір олардың соңынан қуады. Жете алмасын білген соң, өз тістерін жұлып алып, тұлпарға қарай лақтыра бастайды. Бір тісі тиіп, тұлпар бір аяғынан айырылады, келесі тісі тағы бір аяғын зақымдайды. Сонда да адал тұлпар екі аяғымен шауып, баланы алып бәйтерекке дейін жеткізіп үлгереді.

Бала ағаштың басына шығып кетеді. Ал жалмауыз кемпір бәйтеректің түбін қаза бастайды.

Осы кезде ағаштың үстінен қарлығаш ұшып өтеді. Бұрын бала оның балапандарын құтқарып қалған еді. Жақсылықты ұмытпаған құс дереу баланың бес төбетіне ұшып барып, оларды көмекке ертіп келеді.

Бәйтерек құлауға шақ қалғанда, бес төбет жалмауыз кемпірге тап беріп, иесін ажалдан құтқарады.

Бала аман-есен үйіне оралады. Ал «Алтын сақа» ертегісі қарапайым бір ойды ұрпақтан ұрпаққа жеткізеді: еш қайтарым күтпей жасаған жақсылық адамға ең қажет сәтте алдынан шығуы мүмкін.