Қазақ тарихында «қыз алып қашу» атауымен әртүрлі жағдайлар сипатталған. Кейде ата-аналарының келісімін ала алмаған екі жас өзара келісіп, бірге қашып кеткен. Ал кей жағдайда қызды оның еркіне қарсы алып кету де болған.

Бұл екі жағдайды бір-бірімен теңестіруге болмайды.

Өзара келісіммен қашу туралы оқиғалар ауыз әдебиеті мен тарихи шығармаларда кездеседі. Қалқаман мен Мамыр, Еңлік пен Кебек туралы хикаяларда жастардың махаббаты мен қоғам талаптарының қайшылығы суреттеледі.

Ал адамның еркіне қарсы алып кету – дәстүрдің романтикалық көрінісі емес, оның құқығы мен бостандығын бұзу.

Қазіргі Қазақстанда адамды некеге мәжбүрлеу, оның ішінде некеге тұру мақсатында еркінен тыс алып кету қылмыстық жауапкершілікке әкеледі. Неке екі адамның еркін және толық келісіміне негізделуге тиіс.

Сондықтан бүгін «қыз алып қашу» туралы айтқанда тарихи оқиғаларды қазіргі құқықтық және адамгершілік нормалардан нақты ажырату маңызды.