Ерулік – қазақ халқының жаңа қонысқа көшіп келген отбасын қарсы алуға байланысты қалыптасқан көне дәстүрлерінің бірі. Ауылға жаңа отбасы көшіп келсе, көршілері оларды қонаққа шақырып, дастарқан жайып, ерулік берген. Осылайша жаңа қоныстанушыларды жылы қарсы алып, олардың жаңа ортаға тезірек бейімделуіне жағдай жасап, енді сол қауымның бір мүшесі екенін білдірген.

Көшіп келу қай заманда да оңай болмаған. Әсіресе көшпелі өмір салтында отбасыға дүние-мүлкін көшіру, киіз үй тігу, шаруашылығын реттеу, малын орналастыру сияқты көптеген істі қатар атқаруға тура келген. Ұзақ жолдан шаршап келген отбасының бірден ас әзірлеуге де мүмкіндігі бола бермеген. Осындай сәтте ең алдымен көршілері көмекке келген.

Олар жаңа көшіп келген отбасын дастарқанға шақырып, ыстық ас, ет және басқа да тағамдармен сыйлаған. Қажет болса, отын, ауызсу және алғашқы тұрмысқа қажетті заттармен де көмектескен. Сондықтан ерулік тек қонақасы емес, өзара жанашырлық пен қолдаудың көрінісі болған. Оның арқасында жаңа қоныстанушылар бөтен жерде өздерін жалғыз сезінбеген.

Ерулікті көбіне ауылдың бұрыннан тұратын тұрғындары ұйымдастырған. Олар жаңа көршілерін кезекпен үйлеріне шақырып, ауыл адамдарымен таныстырған, жергілікті жердің ерекшеліктері мен қалыптасқан тәртіптері туралы әңгімелеген. Дастарқан басында екі жақ бір-бірін жақынырақ танып, отбасы, шыққан тегі, бұрынғы мекені және көшіп келу себебі туралы әңгіме құрған.

Осылайша жаңа көршілер мен ауыл тұрғындарының алғашқы таныстығы өткен. Жаңа келген отбасы да үй иелеріне құрмет көрсетіп, дастарқан әдебін сақтап, өздері туралы әңгімелеген. Бұл кездесудің қалай өткені олардың кейінгі көршілік қарым-қатынасына ықпал еткен.

Ерулікте үлкендердің ақ тілегі ерекше орын алған. Олар жаңа қоныстанған отбасыға береке-бірлік, молшылық, шаңырағына тыныштық және жаңа мекенде ұзақ әрі бақытты ғұмыр тілеген. Ақсақалдар мен үлкендер отбасы мүшелеріне арнап бата берген. Халық жаңа қоныс қуанышқа, татулыққа және қонақжайлыққа толы құтты шаңырақ болсын деп ниет еткен.

Ерулік арқылы жаңа көршілердің арасында сенім мен жауапкершілік қалыптасқан. Жаңа келген отбасы жанында әрдайым қолдау көрсетуге дайын адамдар бар екенін түсінген. Ал өз кезегінде олар да көршілерді құрметтеп, ауыл өміріне белсене араласуға және болашақта өзгелерге дәл осылай көмек көрсетуге міндетті екенін ұғынған.

Бұл дәстүрдің маңызы көшпелі дала өмірінде ерекше болған. Себебі адамның амандығы мен тұрмысының тұрақтылығы көп жағдайда айналасындағы адамдардың көмегіне байланысты еді. Ауыл тұрғындары шаруашылықтағы қиындықтарды, табиғаттың қолайсыз жағдайларын және басқа да сынақтарды бірлесе еңсерген. Сондықтан тату көршілік жай ғана сыпайылық емес, қауіпсіз әрі берекелі өмірдің басты шарттарының бірі саналған.

Уақыт өте келе «ерулік» сөзі жаңа көршілерге арнайы дайындалған қонақасыны да, солардың құрметіне ұйымдастырылған кездесуді де білдіретін ұғымға айналды. Қазақ мәдениетіне арналған еңбектерде бұл дәстүр жаңа қоныстанушыларды қарсы алу және көршілермен таныстыру рәсімі ретінде сипатталады.

Заман өзгергенімен, бұл дәстүр бүгінгі күнге дейін өз мәнін жоғалтқан жоқ. Қазіргі таңда ерулік жаңа үйге, пәтерге, ауылға немесе қаладағы жаңа ауданға көшіп келген отбасына арналып беріледі. Көршілер оларды шайға немесе ортақ дастарқанға шақырып, танысып, байланыс нөмірлерімен алмасады.

Бүгінгі ерулік бұрынғыдай үлкен той немесе мол дастарқанды талап етпейді. Оның басты мәні – жаңа ортаға келген адамдарға ықылас танытып, оларды жылы қарсы алу. Кейде қарапайым ғана шай дастарханы мен шынайы әңгіме де отбасының өзін жаңа ортада жатсынбай, осы қауымның толыққанды мүшесі ретінде сезінуіне жеткілікті.

Бұл дәстүрдің мәнін «Сен бізге бөтен емессің» деген халықтық ұғым дәл бейнелейді. Сондықтан ерулік қазақ халқының қонақжайлығының және адамдар арасындағы сыйластықтың жарқын көрінісі болып қала береді.