Ертеде Асан Қайғы атты дана жырау өмір сүріпті. Ол елдің ертеңін ойлаған көреген адам ретінде танылған. Жұрт арасындағы алауыздық, билеушілер арасындағы тартыс, қарапайым халықтың ауыр тұрмысы оны қатты толғандырған. Ел қамын көп ойлап, қайғы жегендіктен оны «Қайғы» деп атаған деген де аңыз бар.

Асанның арманы – Жерұйықты табу еді. Аңыз бойынша, Жерұйықта жайылым жыл он екі ай көк майса болып, суы мол ағады, мал жұтқа ұрынбайды, халық тоқшылық пен татулықта өмір сүреді. Ол жерде аштық та, жаугершілік те болмауға тиіс.

Бір күні дана өзінің әйгілі Желмаясына мініп, ұзақ сапарға аттанады.

Ол сайын даланы кесіп өтіп, тауларды асып, өзен-көлдердің жағасына тоқтайды. Бірақ Асан кез келген жолаушы секілді жердің көркіне ғана қызықпаған. Ол шөбінің шүйгіндігіне, суының молдығына, қысының жайлылығына, көшіп-қонуға қолайлылығына, мал ұстауға жарамдылығына назар аударған.

Осы сапарлардан Асан Қайғының қазақ даласындағы түрлі өңірлерге берген бағасы туралы көптеген аңыз тараған. Ол Жетісуды, Сарыарқаны, Ұлытауды, Баянауылды, Маңғыстауды және басқа да аймақтарды аралаған деседі. Бір жердің топырағына сүйсінсе, енді бірінің суы мен жайылымын мақтаған. Бірақ қай мекеннен де бір кемшілік тауып отырған.

Жылдар өте береді. Алайда Асан іздеген мінсіз қонысты таба алмайды.

Аңыздың бір нұсқасында ұзақ сапардың соңында ол Жерұйықты тек жер шарлап іздеумен табу мүмкін емес екенін түсінеді. Елдің бақуатты болуы тек жердің байлығына емес, адамдардың бірлігіне, еңбегіне және тату өмір сүре білуіне де байланысты еді.

Сөйтіп, Жерұйық халық жадында белгісіз бір мекен ғана емес, әділетті әрі тыныш өмір туралы асқақ арманның бейнесі болып қалды.

Ал Асан Қайғы өз бақыты үшін емес, бүкіл елдің қамы үшін құтты қоныс іздеген дананың символына айналды.