Қазақтың қонақжайлығы халықтың ұлттық болмысын, дүниетанымы мен дархан мінезін айшықтайды. Қазақ танымында қонақ күту – әдеп үшін жасалатын әрекет емес, бұл – адамдық парыз. Қонағын құрметтей алған үй иесі абыройлы, жомарт саналған. Сондықтан қазақ үйінде қонақ әрдайым төрге шығарылып, ықыласпен қарсы алынып, бар дәмдісі ұсынылған.

Қазақ мәдениетіндегі негізгі дәстүрлердің бірі – қонақасы. Қонақ береке алып келеді деп сенген халық дастарқанды мол жайып, асын аямаған. Қонаққа ас ұсынбау ұят қана емес, ел алдында масқара іс саналған. Бұрынғы заманда қонақасы бермеген адамға айыппұл салынып, жылқы, түйе немесе сиыр төлетілген.

Қонақтың да өз жолы, өз орны болған. Қазақ қонақты үшке бөлген.

Арнайы қонақ – алдын ала шақырылған, сыйлы мейман.

Құдайы қонақ – жол жүріп келе жатып түскен жолаушы. Мұндай қонақ та ерекше құрметпен қарсы алынған, себебі оны Құдайдың өзі жіберді деп сенген.

Қыдырма қонақ – күтпеген жерден келген мейман. Ондай қонақ та ықыласпен қарсы алынған.

Қонақты шығарып салу кезінде бата берілген. Батаны жасы үлкен, сөзі өтімді адамдар беріп, ізгі тілек, ақ ниет білдірген. Бата – құр сөз емес, өмірге бағыт-бағдар беретін рухани өсиет саналған.

Үлкенге құрмет бел көтерер арқылы көрсетілген. Бұл – жасы үлкен кісілерге арнайы ас тарту дәстүрі. Осы арқылы ақсақалдың ел ішіндегі орны мен беделі айқындалған.

Қонақкәде – қонақ пен үй иесін жақындастыратын салт. Қонақтан ән салу, күй тарту немесе әңгіме айту сұралған. Сол арқылы дастарқан басы думанға айналып, жұрттың көңілі көтерілген.

Ерулік – жаңа көшіп келген көршіге көрсетілетін сый-құрмет. Көршілер дәм ұсынып, танысып-білісіп, жаңа ортаға тартқан.

Көрімдік – келінмен немесе жаңа туған сәбимен алғаш көріскенде берілетін сый. Бұл – жаңа өмірдің басталуын мойындап, жақсылық тілеудің белгісі.

Сүйінші – қуанышты хабар жеткізген адамға берілетін сый. Қазақ қуанышты жасырмай, елмен бөліскен, өйткені ортақ қуаныштың ғұмыры ұзақ болады деп сенген.

Шашу – қуаныш үстінде тәтті мен тиын шашу дәстүрі. Балалар шашылған дәмді теріп, оны ырыс пен берекенің нышаны санаған.

Осы салт-дәстүрлердің барлығы қазақ халқының дүниетанымын танытады: адамды қадірлеу, жақсылықты бөлісу және игіліктің қайта оралатынына сену.