Баяғы заманда Кіші жүз, он екі ата Байұлының Байбақты руынан шыққан Науша есімді жетім бала өмір сүріпті. Сәби күнінен ата-анасынан айырылып, қаңғып жүрген ол Әлімнің бір байына тап болып, қозысын бағып ержетеді.

Байдың жүздеген жылқысы болғанымен, елдегі ұры-қарақшылар малды күнде шетінен бөліп әкетіп, жылқышыларды сабап кете беретін. Бір күні Науша байға келіп: – Ата, рұқсат етсеңіз, жылқыны жалғыз өзім бағуға шығайын, – дейді. Бай аяп: – Балам, күнде ұры тиіп, ересек жылқышыларды ұрып жығып жүр. Сен әлі баласың ғой, – деп көнбейді. Бірақ бала қайта-қайта сұрана берген соң, ақыры рұқсат береді.

Науша ұстаға айбалта соқтырып, өрімшіге сегіз тұтам дойыр қамшы өргізіп алады. Бір жақсы ат мініп, балтасын домбыраның қасына іліп, түнгі күзетке шығады.

Айтқандай-ақ, түнде үш ұры келіп жылқыны айдай жөнеледі. Науша соңынан қалмай: – Ағалар, жылқымды тастаңдар, мені баласынбаңдар! – деп ере береді. Ұрылар: – Бала, қал, қорлық көресің, – десе дағы, Науша алдындағы екі ұрыны қамшымен түсіріп, қашқан үшіншісін де қуып жетіп аттан домалатады. Үшеуінің қол-аяғын буып, жылқымен бірге ауылға айдап келеді.

Мұны көрген ел таң қалып: – Бұл балаға енді қозы баққызбай, отау тігіп, қыз әперіп, қолбала қыл да, жылқыға шығар! – дейді. Бай солай етеді, содан бері ауыл тынышталып, Наушаның аты «батыр» болып жайылып кетеді.

Байдан рұқсат алып еліне барып қайтқан Наушаға ел ағалары енші бермек болады. Бай баладан: – Қалағаныңды ал, – дегенде, Науша түнгі күзетте өзін келіп иіскеген арық көк байталды сұрайды. Бай қанша қимаса да, бір айғыр үйір жылқы, жүз қой, екі нар, екі сиыр қосып, Жайыққа дейін шығарып салады.

Күндердің күнінде Әлімнің Шекті руындағы Сыйлыбай деген даңқты батыры Наушаны күндеп, өлтіргісі келеді. Бұны естіген халық екі батырды таныстырып, достастыру үшін үлкен жиын жасайды. Жиын үстінде Сыйлыбай менсінбей: – Қазақ не болса соны батыр дей береді-ау, мынау адам сүдіні жоқ бірдеңе ғой, мен мұндай адамға қол бермеймін, – деп жатып алады. Сонда Науша ашуланып: – Ә, Сыйлыбай! Тым асқынып кеткен екенсің, асқанға бір тосқан, алдағы көктемде нәсіп болса етіңді елсіздегі қарға-құзғынға жем қылармын! – деп, серіктерімен аттанып кетеді.

Келесі көктемде Сыйлыбай Жайықтан өтіп, Байұлының мал-мүлкін тартып алады. Хабар тие сала Науша елу жігітімен қуғынға шығады. Жолда ақ киім киіп, ақ жалаулы найза ұстап тосып тұрған Сыйлыбаймен бетпе-бет келеді. Науша жігіттеріне: – Егер Сыйлыбай мені аттан түсірсе, сендер қашыңдар. Ал мен түсірсем, қалғанын қуа беріңдер! – дейді.

Екеуі айқаса кеткенде, Науша Сыйлыбайдың найзасын сындырып, сол жақ шықшытынан түйреп, айбалтамен басынан тартып жібереді. Жауын аттан құлатып түсірген батыр елдің мал-мүлкін түгел қайтарып алады.

Бір жылы шекарадағы Шаңдыкөл, Тамдыкөл суаттарына айдаһар түсіп, мал мен жанға күн көрсетпейді. Науша қылышын алып, айдаһарға жалғыз жаяу басады. Қалың жұрт алыстан қылыш сілтегенін ғана көріп тұрады. Біраздан соң Науша өң-түсі қашып оралады. Серіктері шулап сұрағанда: – Дұшпанның басын қақтым, бірақ құйрығымен ұрып талдырып тастады. Аузына түспес бұрын басын кесіп үлгердім, – депті.

Осылайша Науша батыр өзінің ақыл-айласымен, қайсарлығымен ел қорғаған әйгілі батыр атаныпты.