
Бәсіре – қазақ халқының ежелден келе жатқан тағылымды дәстүрлерінің бірі. Бұл салт бойынша балаға жеке меншігі ретінде мал еншіленген. Көбіне ол баламен шамалас уақытта туған құлын немесе бота болған. Мұндай малды «бәсіре тай» немесе жай ғана «бәсіре» деп атап, баланың болашақ ырысы мен берекесінің бастауы деп санаған.
Бәсірені көбіне атасы, әкесі немесе әулеттің үлкендерінің бірі белгілеген. Кейбір отбасыларда ол сәби дүниеге келген сәттен-ақ еншілесе, енді бірінде бала есейіп, мектепке бара бастағанда немесе сүндет тойы кезінде сыйлаған. Бұл дәстүр баланың есейіп, өзіне тән жауапкершілікті біртіндеп қабылдай бастағанын білдірген.
Бәсіреге берілген малды сатпаған әрі ауыр жұмысқа жекпеген. Ол баламен бірге өсіп-жетілген. Үлкендер оның күтіміне бақылау жасап, баланы малды дұрыс бағуға, күтіп-баптауға үйреткен. Егер бәсіреге құлын берілсе, оны уақыт өте келе ерге үйретіп, баланың өз атына айналдырған.
Бұл дәстүрдің тәрбиелік маңызы ерекше болған. Бала малға жем-шөп беруді, суаруды, оның денсаулығын қадағалауды және оған ұқыпты қарауды үйренген. Осы арқылы үлкендер оны еңбекке, жауапкершілікке және жануарға жанашырлықпен қарауға тәрбиелеген.
Бәсіре тек сыйлық ретінде ғана емес, баланың алғашқы жеке меншігі ретінде қабылданған. Бала малдың өзіне тиесілі екенін түсінгенімен, онымен бірге оған қамқорлық жасау міндеті де жүктелетінін ұғынған. Халық түсінігінде мұндай тәжірибе баланы өз бетінше өмір сүруге және шаруашылық жүргізуге дайындайды деп есептелген.
Бәсіре ретінде жылқының орны ерекше болған. Көшпелі өмір салтында жылқы көлік құралы ғана емес, еңбекке серік, еркіндік пен ерліктің нышаны саналған. Сондықтан туыстары балаға дені сау, мықты құлын еншілеп, оның да сол жылқыдай қайратты, еңбекқор әрі бақуатты азамат болып өсуіне тілек білдірген.
Қазіргі уақытта «Бәсіре» дәстүрі бұрынғыдай кең таралмағанымен, ауылдық жерлерде әлі де сақталып келеді. Кейбір отбасылар балаға құлын, бұзау, қозы немесе басқа да төлді еншілеп береді. Қазіргі таңда бұл дәстүрдің мәні өзгермеген.