Кей спектакльдер репертуар заңдылығымен өмір сүреді. Бірде сахнаға шығып, бірде афишадан түсіп қалады да, араға бірнеше жыл салып қайта оралады. Ал кей туындыларға театр өзінің бастау-бұлағына оралғандай қайта-қайта жүгінеді. Ахмет Жұбанов пен Латиф Хамидидің «Абай» операсы «Астана Опера» үшін әлдеқашан сондай айрықша шығармаға айналған.

Театр жаңа маусымын премьерамен немесе көрерменді тосын атаумен таңғалдыруға ұмтылыспен емес, ұлттық опера өнерінің классикасына айналған туындымен ашады. Мұның өзінде терең мән бар. Алға қарай жаңа қадам жасамас бұрын театр сахнасы өзінің көркемдік негізін қалыптастырған шығармаға қайта бір үңілгендей.

Оның үстіне биылғы қойылым Ахмет Жұбанов пен Латиф Хамидидің туғанына 120 жыл толуымен тұспа-тұс келіп отыр. Алайда бұл мерейтой – таныс музыканы бүгінгі уақыт биігінен қайта тыңдап, жаңаша сезінуге себеп болғандай. Композиторлардың 120 жылдығы биыл театр бағдарламасында да арнайы аталып өтуде.

Дирижерлік пультте – Ахмет Жұбановтың шөбересі Алан Бөрібаев. Сондықтан бұл партитура ол үшін екі бірдей мағынаға ие. Бір жағынан, қазақ музыка өнерінің ірі туындысы болса, екінші жағынан, өз әулетінің тарихымен сабақтас қымбат мұра.

Алан Бөрібаев өз редакциясында партитураның бастапқы тазалығы мен айқындығын сақтауға, кейінгі жылдары қосылған кейбір қабаттардан арылуға ұмтылады. Ондаған жыл бойы орындалып келе жатқан шығармалар үшін мұндай көзқарастың маңызы ерекше. Спектакль сахнада неғұрлым ұзақ өмір сүрген сайын оның төңірегінде қалыптасқан дағдылар, түрлі түсіндірулер мен сахналық шешімдер де көбейе береді. Кейде шығармаға жаңа тыныс беру үшін оған әлденені үстемелеудің емес, керісінше, бастапқы авторлық ойға қайта оралудың өзі жеткілікті.

Осы тұрғыдан алғанда, жаңа маусымдағы «Абай» өзгермейтін музейлік классика ретінде емес, әр буын әртістерімен бірге жаңарып, жаңа қырынан ашыла беретін жанды шығарма ретінде көрінеді.

Бұл жолы сахнада Абайдың екі түрлі бейнесі ұсынылады. Көрерменге бұрыннан таныс Абайды Жанат Шыбықбаев сомдаса, Талғат Ғалеев бұл партияда алғаш рет өнер көрсетпек. Өзге рөлдерде де жаңа есімдер бар: Артур Ғабдиев Айдар партиясында, Бибігүл Жанұзақ Ажар бейнесінде дебют жасайды.

Үлкен репертуарлық театр үшін мұндай дебюттердің орны бөлек. Спектакль ондаған жыл бойы афишадан түспеуі мүмкін, бірақ сахнаға келген әрбір жаңа дауыс оның ішкі тынысын өзгертеді. Бір орындаушы кейіпкердің сабырлы қалпын тереңдетсе, екіншісі драмалық қуатын күшейтеді, ал үшіншісі бұған дейін назардан тыс қалған жаңа бір интонацияны ашады.

Сондықтан театрдағы қайталау ешқашан дәлме-дәл қайталау болмайды.

Осыдан он жылдан астам уақыт бұрын сахналанған «Абай» қойылымының өзі бірнеше көркемдік дәстүр тоғысқан шығармашылық жұмыстың нәтижесі. Оны жасауға қазақстандық және еуропалық өнер шеберлері – Есмұқан Обаев, Ержан Дәуітов, Джанкарло дель Монако, Эцио Фриджерио мен Франка Скуарчапино атсалысты.

Осындай шығармашылық тоғыс қойылымның көркемдік келбетін де айқындады. Ұлттық музыкалық негіз өз алдына оқшау қалмай, еуропалық сценография мектебімен үндеседі. Соның арқасында Абай туралы оқиға тек отандық көрерменге ғана емес, халықаралық театр аудиториясына да түсінікті кең тынысқа ие болды.

Дегенмен бұл спектакльдің басты күші декорацияда да, костюмде де емес.

Оның өзегінде – дәстүр мен өзгеріс қажеттілігінің арасында тұрған Абай тұлғасы. Операның өзі суреттеген дәуірмен бірге ескірмей келе жатуының бір себебі де осында. Шығармадағы тартыс белгілі бір кезеңнің мәселесімен шектелмейді. Онда таңдау мен жауапкершілік, ескі мен жаңаның тайталасы, адамның ішкі еркіндігі үшін төлейтін құны секілді уақыттан биік сауалдар көтеріледі.

Театрдың жаңа маусымын дәл осы операмен бастауы да сондықтан болар.

Алда сахнаны өзге оқиғалар күтеді. Репертуар жаңа балеттермен және балаларға арналған қойылымдармен толығады, гастрольдер, халықаралық жобалар, шетелдік театрлармен шығармашылық кездесулер өтеді. Бірақ мұның бәрі – келесі қадамдар.

Ал алғашқы қадам «Абайдан» басталады.

Мұның өзінде белгілі бір символдық мән бар. Театр жаңа маусымын алға ұмтылу өткенмен байланысты үзу деген сөз емес екенін еске салатын шығармамен ашып отыр. Кейде жаңа жолды табу үшін ең алдымен өзіңнің көркемдік тіліңді қалыптастырған бастауға қайта оралу қажет.