Балет әртісінің кәсіби жолында марапатпен өлшеу қиын бір маңызды меже бар. Алғашында ол байқауларға қатысып, іріктеуден өтеді, бейтаныс сахналарға шығып, әр жолы назар аударуға лайық екенін дәлелдеуге тырысады. Ал бір сәтте рөлдер ауысады. Енді сені бағалау үшін сынамайды – өнер көрсетуге арнайы шақырады.

«Астана Опера» театрының жетекші солистері Еркін Рахматуллаев пен Шұғыла Әдепхан бүгінде дәл осындай кәсіби белеске көтеріліп отыр.

Кезінде Қытай олар үшін шеберлігін шыңдап, өзін танытатын кәсіби сынақ алаңы болатын. Шұғыла мұнда Қазақ ұлттық хореография академиясында оқып жүрген кезінің өзінде өнер көрсетсе, Еркін халықаралық байқауларға бірнеше мәрте қатысып, жүлдемен оралған. Ал енді олар Гонконгке «Болашақ жұлдыздар 2026» халықаралық гала-концертінің арнайы шақырылған әртістері ретінде барады.

Бұл жолы жобаның атауының өзі ерекше символдық мәнге ие болғандай. Бір сахнада кәсіби жолын енді бастап келе жатқан жастар мен сол жолда едәуір биікке көтеріліп, енді өз тәжірибесін өзгелермен бөлісе алатын әртістер бас қосады.

Джин М. Ван балет мектебінің ұйымдастырушылары қазақстандық солистердің шығармашылығын біраз уақыттан бері бақылап келген. Олардың сахнадағы өнерімен ғана емес, әлеуметтік желілердегі шығармашылық белсенділігімен де таныс болған. Ақырында бұл қызығушылық арнайы шақыруға ұласты.

Бұл қазіргі балет әлемінің өзгергенін аңғартатын қызық құбылыс. Бүгінде әртістің халықаралық беделі тек сахнадағы бір кештің нәтижесімен қалыптаспайды. Би әлемі әлдеқайда ашық бола түсті. Фестивальдер, бейнежазбалар, әлеуметтік желілер мен кәсіби байланыстар көркемдік жетекшілерге әртістің шығармашылығын онымен жүзбе-жүз таныспай тұрып-ақ жылдар бойы бақылауға мүмкіндік береді.

Шұғыла Әдепхан Қытайға Еркін Рахматуллаевпен бірге Риккардо Дригоның «Талисман» балетінен па-де-де орындау үшін қайта оралады. Бұл дуэт екеуіне де жақсы таныс: олар аталған нөмірді жуырда халықаралық өнер фестивалінде бірге орындаған болатын. Сондықтан Гонконгтегі өнер көрсетуге дайындық, шын мәнінде, сапардан әлдеқайда бұрын басталып кеткен.

«Мен үшін бұл оралыстың орны бөлек. Қытайда алғаш рет студент кезімде өнер көрсеткен едім, ал қазір мұнда кәсіби театрдың әртісі ретінде келіп отырмын. Еркін екеуіміз “Талисманды” тағы да бірге орындаймыз. Сондықтан бұл дуэттің табиғатын екеуіміз де жақсы сезінеміз», – дейді Шұғыла.

Ал Еркіннің Гонконгтегі шығармашылық сапары гала-концерттен әлдеқайда ертерек басталды. Ол әріптесінен екі аптаға жуық бұрын келіп, Джин М. Ван балет мектебінің шәкірттерімен дайындық жүргізуге және Петр Чайковскийдің «Ұйқыдағы ару» балетіндегі Ханзада партиясын орындауға кірісті.

Осы тұста оның кәсіби рөлінің қаншалықты өзгергені анық байқалады. Осыдан бірнеше жыл бұрын ғана Еркіннің өзі басқа жас әртістермен қатар халықаралық байқаулар сахнасына шығып жүрді. Ал бүгінде ұйымдастырушылар оған мектеп түлектері қатысатын спектакльдегі басты партияны сеніп тапсырып отыр. Яғни жас бишілер сахнаның өзінде үлгі тұтып, тәжірибе ала алатын кәсіби серіктес ретінде шақырған.

Балетте тәжірибе осылай – өзгеше жолмен беріледі. Мұнда бәрін сөзбен түсіндіру мүмкін емес. Жас әртіс тәжірибелі серіктесінің дене қалпын қалай ұстайтынына, секіруді қалай есептейтініне, қолдауға қалай кіретініне, музыканы қалай сезінетініне, күтпеген жағдайға қалай әрекет ететініне қарап үйренеді. Кейде бірлескен бір репетицияның өзі мамандық туралы ұзақ әңгімеден әлдеқайда көп нәрсе береді.

«Ұйымдастырушылар бізді тәжірибелі әртістер ретінде арнайы шақырды. Бұл мен үшін маңызды. Өйткені мәселе енді тек өз өнеріңді көрсету туралы емес. Сахнада жинаған тәжірибемізді жас буынмен бөлісуге мүмкіндік бар», – дейді Еркін.

1960 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Джин М. Ван балет мектебінде осы қағида тұтас дәстүрге айналған. Мектептің үздік шәкірттері мен түлектеріне шақырылған кәсіби әртістермен бір сахнада өнер көрсетуге мүмкіндік беріледі. Осылайша үлкен сахна жас биші үшін оқу жолының соңындағы марапат емес, кәсіби білім алудың табиғи жалғасына айналады.

Сабақтастықтың қалай жалғасатыны осындай форматта айрықша анық көрінеді. Бір кездері Еркін мен Шұғыла да аға буын шеберлерінен тәлім алды, танымал әртістердің өнерін бақылап өсті, байқауларға қатысып, біртіндеп өз сахналық тәжірибесін жинақтады. Енді сол жол олардың алдына мүлде басқа қырынан қайта оралып отыр.

Алайда халықаралық шақыртудың олар үшін тағы бір маңызды мәні бар. Балет әлемінде әртіс сахнаға шыққанда тек өзін ғана танытпайды. Оның кәсіби шеберлігінің ар жағынан көрермен де, мамандар қауымы да ол қалыптасқан мектепті, театрды, тұтас мәдени ортаны көре бастайды.

Сондықтан Еркін әрбір шетелдік өнер көрсетуін жалпы қазақстандық бишілерге деген халықаралық қызығушылықты арттырудың мүмкіндігі деп қабылдайды.

«Егер бізді қайта шақырып жатса, демек, жұрт нақты бір әртісті ғана емес, біздің кәсіби мектебіміздің деңгейін де байқап отыр. Біздің өнерімізден кейін халықаралық жобалар Қазақстандағы басқа да мықты әртістерге жиірек назар аударса екен деймін», – дейді ол.

Кәсіби кемелденудің ең дәл белгілерінің бірі де, бәлкім, осында шығар. Алғашында жас биші танымал әртістермен бір сахнада өнер көрсетуді армандайды. Ал уақыт өте келе өзі де жаңа буын өкілдері қатар өнер көрсетуге ұмтылатын тұлғаға айналады.