Қыш өнері – ерекше балалардың дамуына мүмкіндік

Қыш өнері – ерекше балалардың дамуына мүмкіндік

Ұлттық қолөнер мектебінің қыш шебері Төлеген Намазбеков дәстүрлі қыш өнерін кейінгі буынға үйретіп, балалардың шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған сабақтар өткізіп келеді. Шебердің жұмысындағы маңызды бағыттардың бірі – ерекше балаларды қыш өнеріне тарту.

Төлеген Намазбеков қолөнерге бала кезінен жақын болған. Әкесі ағаш шебері болғандықтан, ол шеберханадағы еңбекті көріп, қолөнер ортасында өсті. Кейін өзі де осы жолды таңдап, қыш өнерін меңгерді. Бүгінде жинаған тәжірибесін балаларға үйретіп, ұлттық өнердің ерекшелігін таныстыруға атсалысып жүр.

Қыш өнерінің негізінде табиғи материал – сазбен жұмыс істеу жатыр. Оны илеу, пішінге келтіру, түрлі бұйым жасау баланың қиялын іске қосып, өз ойын шығармашылық арқылы жеткізуіне мүмкіндік береді. Сабақ барысында балалар материалдың қасиетін танып, қол еңбегінің ерекшелігін сезінеді, жұмысты кезең-кезеңімен орындауға үйренеді. Бұл бағыт ерекше балалар үшін де маңызды шығармашылық орта қалыптастырады. Арнайы жоба аясында балаларға қыш өнерінің бастапқы тәсілдері үйретіліп, олардың жеке ерекшеліктеріне сәйкес жұмыс істеуіне жағдай жасалады. Мұнда әр баланың қабілеті мен қызығушылығын ескеру, тапсырманы асықпай орындауға мүмкіндік беру басты назарда.

«Ерекше балалар үшін бір орында ұзақ уақыт отыру қиын болуы мүмкін. Ал қышпен жұмыс істеген кезде бала қызығушылық танытып, өз еркімен жұмысқа кіріседі. Өйткені жасаған дүниесі өзіне ұнайды», – дейді Төлеген Намазбеков. Сазбен жұмыс істеу кезінде бала қолымен әртүрлі әрекет жасап, белгілі бір пішін қалыптастырады. Бұл үдеріс ұсақ моториканы дамытуға, назарын бір іске шоғырландыруға және өз әрекетін жоспарлауға ықпал етеді. Ең бастысы – бала өз қолымен жасаған дүниесінің нәтижесін көріп, шығармашылық еңбектің мәнін түсінеді.

Қыш өнерінде нәтиже бірден пайда болмайды. Баланың қолынан шыққан бұйым алдымен кептіріліп, кейін арнайы пеште жоғары температурада күйдіріледі. Осы кезеңдер арқылы бала шыдамдылықтың, ұқыптылықтың және еңбектің маңызын түсінеді. Әрбір дайын бұйым – баланың ізденісі мен талпынысының нәтижесі.

Ұлттық қолөнер мектебіндегі қыш сабақтары ұлттық өнерді таныстырумен қатар, балалардың шығармашылық ізденісіне мүмкіндік беретін орта қалыптастыруға бағытталған. Ерекше балаларға арналған жоба осы мүмкіндікті кеңейтіп, олардың қолөнер әлеміне еркін араласуына жағдай жасайды.

Қыш өнері арқылы бала сазға пішін береді, ал сол сәтте өз қиялына да пішін береді. Сондықтан бұл өнердің құндылығы дайын бұйыммен өлшенбейді. Оның мәні – баланың өз қолымен жасап, үйреніп, ізденіп, шығармашылық мүмкіндігін ашуында.

8
10.08.2026